Аш-Шура сүрөсү — Аят 24

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَمْ (ам): «Же болбосо», «балким» деген маанидеги байламта.
• افْتَرَىٰ (ифтараа): «Ойлоп тапты», «жасалма токуду», «жалган кылып таңды» дегенди билдирет.
• يَخْتِمْ (яхтим): «Мөөр басат», «жабат», «бекем жаап коёт» деген мааниде.
• عَلَىٰ قَلْبِكَ (ала калбика): «Сенин жүрөгүңө» — бул жерде жүрөк акыл-эс жана эс-тутум орду катары айтылган.
• وَيَمْحُ (ва ямху): «Өчүрөт», «жок кылат», «тазалайт» дегенди билдирет.
• الْبَاطِلَ (аль-батыль): «Жалган», «куру бекер нерсе», «акыйкатка каршы нерсе».
• وَيُحِقُّ (ва юхикку): «Акыйкат кылат», «бекемдейт», «туура кылып орнотот».
• بِكَلِمَاتِهِ (би калимаатихи): «Анын сөздөрү менен» — бул жерде Аллахтын вахийи, буйруктары жана убадалары кирет.
• ذَاتِ الصُّدُورِ (заатис-судуур): «Көкүрөктөрдөгү нерселер» — башкача айтканда, жүрөктөрдөгү жашыруун ойлор, ниеттер жана сырлар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына мушриктер: «Мухаммад (ага Аллахтын саламы жана батасы болсун) бул Куранды өзү ойлоп таап, аны Аллахка таңып жатат» — деп айтышабы? Эгер сен алар айткандай, чындап эле Аллахка жалган таңууну ойлогон болсоң, Аллах сенин жүрөгүңө мөөр басып, эс-тутумуңду өчүрүп, тилиңди байлап коёр эле. Бирок сен андай кылган жоксуң, тескерисинче, сага вахий келүүдө — бул сенин чынчылдыгыңдын жана пайгамбарлыгыңдын далили.

Аллах жалганды, куру бекер нерселерди сөзсүз өчүрөт жана жок кылат — бул Дүйнөдө болобу, Акыретте болобу, сөзсүз ишке ашат. Ал эми акыйкатты, б.а. Исламды Өз сөздөрү, вахийи жана адилет өкүмү менен бекемдеп, орнотот. Аллах муну чындап эле кылды: мушриктердин жалганын жок кылды жана Исламдын туусун бийик көтөрдү. Чындыгында Аллах адамдардын көкүрөктөрүндөгү эң жашыруун ойлорду, ниеттерди жана сырларды да толук билет. Ага эч нерсе жашыруун эмес, жана Ал ар бир адамга өз ишине жараша сыйлык же жаза берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Курандын чындыгынын далили: Эгер пайгамбар (ага Аллахтын саламы жана батасы болсун) чындап эле Аллахка жалган таңууну ойлогон болсо, Аллах анын жүрөгүнө мөөр басып, вахийди токтотуп коёр эле. Бирок Курандын улантылып келиши жана анын кереметтүү мазмуну анын Аллах тарабынан экенин далилдейт. Бул — Курандын чыныгы китеп экенин билүүгө жол ачкан чоң далил.
• Акыйкаттын жеңиши: Аллах жалганды сөзсүз жок кылат жана акыйкатты бекемдейт. Тарыхта Исламдын душмандары канчалык аракет кылбасын, Ислам дайыма бийик болуп келген. Бул — мусулмандарга зор үмүт жана ишеним берет. Акыйкат жолунда болгон адам эч качан жеңилбейт.
• Аллахтын илиминин кеңдиги: Аллах адамдардын жүрөктөрүндөгү эң жашыруун ойлорду да билет. Бул бизди Аллахтан коркуп, ички дүйнөбүздү таза кармоого, ниеттерибизди оңдоого чакырат. Ошондой эле Аллахтын адилеттигине ишенүүгө түрткү берет — эч кимдин жакшылыгы да, жамандыгы да эсепсиз калбайт.
• Исламдын даңкы: Бул аят Исламдын акыйкат дини экенин, анын негизи бекем экенин көрсөтөт. Куран — Аллахтын сөзү, ага шек кылган адамдардын далилдери куру. Исламга келген адам акыйкаттын тарабында болот жана Аллахтын жардамына ээ болот.
• Курандын кереметтүүлүгү: Курандын мындан он төрт кылым мурун айтылган кабарлары бүгүнкү күнгө чейин так аткарылып келе жатат. Бул — анын Аллах тарабынан экенин көрсөткөн эң чоң керемет. Куранды окуган жана ага ыйман келтирген адам акыйкаттын нуруна ээ болот.