سوره شوری — آیه 45

### معانی واژگان:

• خاشعین: فروتن و خاضع، در اینجا به معنای ذلیل و خوار.
• مِن طَرفٍ خَفیّ: با گوشهی چشم و نگاهی پنهانی و ترسان (نگاهی که از شدت ترس، آدمی جرأت نگاه کامل ندارد).
• خاسرین: زیانکاران.
• عذابٌ مُقیم: عذاب دائمی و ماندگار که هرگز قطع نمیشود.

### تفسیر آیه:

ای پیامبر! در آن روز هولناک قیامت، این ظالمان را میبینی که در حالی که به آتش دوزخ عرضه میشوند، از شدت ذلت و خواری، فروتن و خاشع گشتهاند. آنچنان ترس و وحشت بر آنان چیره شده که جرأت نمیکنند مستقیم به آتش بنگرند؛ بلکه با گوشهی چشم و نگاهی پنهانی و ترسان، مانند کسی که در برابر شمشیر جلاد قرار گرفته، به آتش مینگرند. آنان در نهایت حقارت و زبونی، در حالی که غل و زنجیر بر گردن دارند، به عذاب الهی گرفتارند.

در همین حال، مؤمنانی که در بهشت جای دارند، با دیدن این صحنهی وحشتناک، به یکدیگر میگویند: «به راستی که زیانکاران حقیقی، کسانی هستند که در روز قیامت، خود و خانوادههایشان را زیانکار کردهاند؛ چرا که با کفر و گناه، خود را به آتش افکندند و از نعمتهای بهشت و همراهی خانوادههای مؤمن خود محروم ساختند.» آنان با این سخن، حقیقت خسران و زیان را برای همه آشکار میکنند.

آری! بدون شک، ظالمان (کسانی که با شرک و گناه به خود ستم کردند) در عذابی جاودان و ماندگار خواهند بود که هیچ گاه از آن رهایی نمییابند و عذابشان نه تخفیف مییابد و نه پایانی دارد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به ظالمان: این آیه هشداری جدی به همهی ستمگران است که عاقبت ظلم و کفر، ذلت و خواری در پیشگاه الهی و عذابی جاودان است؛ پس پیش از فرا رسیدن آن روز، باید به خود آیند و از ظلم و گناه دست بردارند.
2. ارزش ایمان و تقوا: مؤمنان در قیامت نه تنها عذاب نمیشوند، بلکه با بصیرت کامل، حقیقت زیانکاران را درک میکنند و از نجات خود شادمان میشوند. این نشان میدهد که ایمان و عمل صالح، تنها راه رستگاری و سعادت ابدی است.
3. اهمیت خانواده در آخرت: خسران و زیان تنها به خود انسان محدود نمیشود؛ بلکه خانواده و اهل او نیز در این زیان شریکاند. این امر اهمیت هدایت و تربیت دینی خانواده را در دنیا روشن میسازد و مؤمنان را به تلاش برای نجات خود و خانوادهشان از آتش فرا میخواند.
4. عدالت الهی: این آیه یادآور عدالت کامل خداوند است که هیچ ظلمی را بیپاسخ نمیگذارد و هر کس را به سزای اعمالش میرساند؛ پس انسان باید مراقب کردار خود باشد و از گناهان بپرهیزد.
5. امید و انگیزه برای مؤمنان: مؤمنان با دیدن عاقبت ظالمان، بر ایمان خود استوارتر میشوند و شکرگزار نعمت هدایت الهی خواهند بود. این صحنه، آنان را به شکرگزاری و پایداری در راه حق ترغیب میکند.