مائدہ سۈرىسى — ئايەت 13

1) ئايەتتىكى مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• نَقْضِ: بۇزۇش، ئەھدىنى بۇزۇش.
• مِيثَاق: ئەھدە، كېلىشىم، ۋەدە.
• لَعَنَّا: رەھمىتىمىزدىن قوغلىدۇق، يىراق قىلدۇق.
• قَاسِيَة: قاتتىق، تاش يۈرەك، يۇمشىمايدىغان.
• يُحَرِّفُونَ: ئۆزگەرتىدۇ، بۇرايدۇ، تەبىرلىنىدۇ.
• الْكَلِمَ: سۆزلەرنى، كەلىمىلەرنى (بۇ يەردە ئاللاھنىڭ كەلامىنى كۆرسىتىدۇ).
• مَوَاضِعِهِ: ئۆز ئورنى، توغرا ئورنى.
• نَسُوا: ئۇنۇتتى، تەرك قىلدى.
• حَظًّا: نەسىپ، بىر قىسمى.
• خَائِنَة: خىيانەت، ئىناقسىزلىق، ئەھدىگە خىلاپلىق.
• فَاعْفُ: ئەپۇ قىل، كەچۈر.
• وَاصْفَحْ: يۈز ئۆرۈمە، كەڭ قورساق بول.
• الْمُحْسِنِينَ: ياخشىلىق قىلغۇچىلار، ئىھسان قىلغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە يەھۇدىيلارنىڭ ئەھدىسىنى بۇزغانلىقىنى ئەسكەرتىدۇ. ئۇلار ئاللاھ بىلەن قىلغان كېلىشىمىنى، پەيغەمبەرلەرگە ئىشىنىش ۋە ئەمەل قىلىش توغرىسىدىكى ۋەدىسىنى بۇزدى. شۇ سەۋەبتىن ئاللاھ ئۇلارنى رەھمىتىدىن قوغلىدى ۋە قەلبلىرىنى قاتتىق قىلىۋەتتى. ئۇلارنىڭ قەلبلىرى تاشقا ئايلىنىپ، ھەقنى قوبۇل قىلمايدىغان، ۋەز-نەسىھەت ئەسقاتمايدىغان بولۇپ قالدى.

ئۇلار ئاللاھنىڭ كەلامىنى ئۆز ئورنىدىن ئۆزگەرتىپ، مەنىسىنى بۇزۇپ تەبىرلىدى. مەسىلەن، تەۋراتتا مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپەتلىرىنى ئۆزگەرتىپ، ئۇنى يوشۇرۇشقا ئۇرۇندى. شۇنداقلا ئۇلارغا ئەسكەرتىلگەن نەرسىلەرنىڭ بىر قىسمىنى ئۇنۇتۇپ، ئەمەل قىلماي تەرك قىلدى.

ئى پەيغەمبەر! سىز ئۇلارنىڭ ئىچىدىن ئازغىنە كىشىنى ھېسابقا ئالمىغاندا، ھەمىشە ئۇلارنىڭ خىيانىتىنى، ئەھدىگە خىلاپلىقىنى ۋە مۇسۇلمانلارغا قارشى مىللىتى ئىناقسىزلىقىنى كۆرۈپ تۇرىسىز. ئۇلارنىڭ بۇ يامان قىلمىشلىرىغا قارىماي، سىز ئۇلارنى ئەپۇ قىلىڭ، كەچۈرۈڭ ۋە كەڭ قورساقلىق بىلەن مۇئامىلە قىلىڭ. چۈنكى ئاللاھ ياخشىلىق قىلغۇچىلارنى، ئەپۇ-مەرھەمەت قىلغۇچىلارنى دوست تۇتىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

1. ئەھدىگە ۋاپا قىلىش ئىسلامنىڭ ئاساسىي پرىنسىپى: ئاللاھ بىلەن ياكى باشقا كىشىلەر بىلەن قىلغان ۋەدىگە ۋاپا قىلىش مۇئمىننىڭ ئالاھىدىلىكى. ئەھدىنى بۇزۇش ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراقلىشىشقا سەۋەب بولىدۇ.
2. قەلبنىڭ قاتتىقلىشىشىدىن ساقلىنىش: گۇناھ-مەئسىيەت ۋە ئەھدىگە خىلاپلىق قەلبنى قاتتىقلاشتۇرىدۇ. مۇئمىن ھەمىشە قەلبىنى يۇمشاق، ھەقنى قوبۇل قىلىدىغان ھالدا ساقلىشى كېرەك.
3. ئاللاھنىڭ كەلامىنى ھۆرمەت قىلىش: ئاللاھنىڭ كەلامىنى ئۆزگەرتىش، مەنىسىنى بۇزۇش ۋە ئۆز مەنپەئىتىگە يارىتىش قاتتىق گۇناھتۇر. بىز قۇرئاننى توغرا چۈشىنىش ۋە ئەمەل قىلىشقا تىرىشىشىمىز كېرەك.
4. ئەپۇ قىلىش ۋە كەڭ قورساق بولۇش ئىھساننىڭ بىر قىسمى: ئاللاھ مۇئمىنلەرنى باشقىلارنىڭ يامانلىقىغا قارىماي ئەپۇ قىلىشقا ۋە ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇيدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشىشنىڭ يولىدۇر.
5. ئىسلام دىنىنىڭ گۈزەللىكى: ئىسلام دىنى ئادالەت، كەچۈرۈمچانلىق ۋە ياخشىلىق قىلىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە ئىسلامنىڭ قانچىلىك كەڭ قورساق ۋە ئىنسانپەرۋەر دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
6. قۇرئاننىڭ ھىدايەت قىلغۇچىلىقى: قۇرئان بىزگە ئۆتمۈش ئۈممەتلەرنىڭ خاتالىقلىرىنى كۆرسىتىپ، ئۇلاردىن ئىبرەت ئېلىشىمىزنى ۋە توغرا يولدا مېڭىشىمىزنى ئۆگىتىدۇ.