سوره مائده — آیه 48

معانی کلمات:

• مُهَیمِنًا: نگهبان، گواه و حاکم بر کتابهای پیشین؛ قرآنی که بر کتب آسمانی قبل از خود تسلط و نظارت دارد.
• شِرعَة: راه و روش آشکار در دین؛ شریعت.
• مِنهاج: راه روشن و واضح؛ طریقه و سیرت.
• لِیَبلُوَکُم: تا شما را بیازماید و آزمایش کند.
• فَاستَبِقُوا: پس در انجام کارهای خیر پیشی بگیرید و سبقت بجویید.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! ما قرآن را بر تو نازل کردیم در حالی که سراسر حق و راستی است و تصدیقکنندهی کتابهایی است که پیش از آن نازل شدهاند؛ یعنی تورات و انجیل و دیگر کتب آسمانی را تأیید میکند و بر آنها گواه و نگهبان است. قرآن بر کتب پیشین نظارت دارد؛ هر آنچه را که با آن موافق است، حق میشمارد و هر آنچه را که تحریف شده یا باطل است، رد میکند و شریعتهای قبلی را نسخ مینماید. پس ای پیامبر! میان اهل کتاب که به تو مراجعه میکنند، بر اساس آنچه خداوند در قرآن نازل کرده است، حکم کن و از هوا و هوسهای آنان پیروی نکن و از حقی که به تو رسیده است، منحرف نشو.

خداوند برای هر امتی از امتهای پیشین، شریعت و راه و روشی روشن قرار داده است تا بر اساس آن عمل کنند. اگر خداوند میخواست، همهی شما را یک امت و بر یک شریعت قرار میداد، اما خواست تا شما را در آنچه به شما داده است، بیازماید و روشن سازد که چه کسی اطاعت میکند و چه کسی سرپیچی مینماید. پس در انجام کارهای خیر و نیک بر یکدیگر سبقت بگیرید و به جای اختلاف و دشمنی، در طاعت خداوند پیشی بگیرید. بازگشت همهی شما به سوی خداوند است و در روز قیامت، او شما را از آنچه در آن اختلاف میکردید، آگاه خواهد ساخت و هر کس را بر اساس عملش پاداش یا کیفر خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن کریم بر تمام کتب آسمانی پیشین برتری دارد و معیار سنجش حق و باطل در آنهاست؛ پس مسلمان باید به قرآن به عنوان کاملترین و آخرین پیام الهی تمسک جوید.
• حکم کردن باید تنها بر اساس آنچه خداوند نازل کرده است باشد، نه بر اساس هوای نفس و خواستههای مردم؛ این نشانهی عدالت و تقواست.
• اختلاف در شریعتها به خاطر حکمت الهی و آزمایش بندگان است، نه دلیل بر تفرقه و دشمنی؛ پس مسلمانان باید در کارهای خیر و نیکیها بر یکدیگر سبقت بگیرند و وحدت خود را حفظ کنند.
• ایمان به روز بازگشت و حسابرسی، انسان را به انجام نیکیها و دوری از اختلافات بیهوده ترغیب میکند و امید و انگیزه برای عمل صالح در دل او زنده میسازد.