سوره قمر — آیه 43

معانی کلمات:

• أَكُفَّارُكُمْ: کافرانِ شما، ای قریش.
• خَيْرٌ: بهتر و برتر (در اینجا به معنای نیرومندتر و محترمتر).
• أُولَٰئِكُمْ: آنان که پیش از این ذکر شدند (قوم نوح، عاد، ثمود، قوم لوط و فرعون).
• بَرَاءَةٌ: بیزاری، رهایی و اماننامه.
• الزُّبُرِ: جمع «زبور» به معنای کتابهای آسمانی نازلشده بر پیامبران.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به کافران قریش میفرماید: ای گروه قریش! آیا کافرانِ شما از نظر قدرت، عزت و شوکت، بهتر و نیرومندتر از کسانی هستند که پیش از شما بودند و به سبب تکذیب پیامبرانشان هلاک شدند؟! یعنی قوم نوح، عاد، ثمود، قوم لوط و فرعون و فرعونیان که همگی به عذاب الهی گرفتار شدند و نابود گشتند. اگر شما از آنان قویتر و محکمتر نیستید — و قطعاً نیستید — پس چگونه از عذاب الهی در امان میمانید؟! یا اینکه آیا در کتابهای آسمانیِ نازلشده بر پیامبران، برای شما اماننامهای نوشته شده که عذاب الهی به شما نخواهد رسید؟! هرگز چنین نیست؛ هیچ برائت و امانی برای شما در هیچ کتابی نازل نشده است. این استفهام در آیه، جنبه انکاری دارد و معنایش این است که شما نه از آن امتها قویترید و نه هیچ اماننامهای از عذاب دارید؛ پس باید منتظر عذاب و هلاکت باشید، همانگونه که آنان هلاک شدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به مستکبران: این آیه به همه کسانی که در برابر حق تکبر میورزند هشدار میدهد که قدرت و امکانات مادی، هرگز مانع عذاب الهی نمیشود؛ همانگونه که امتهای پیشین با وجود قدرت عظیمشان نابود شدند.
2. عدالت الهی: خداوند هرگز بدون اتمام حجت، قومی را عذاب نمیکند و همیشه پیامبرانی با کتابهای آسمانی برای هدایت بشر فرستاده است؛ اما کسانی که حق را انکار کنند، عاقبتی جز هلاکت ندارند.
3. بیداری وجدانها: این آیه دعوتی است به خوداندیشی و عبرتگیری از سرنوشت گذشتگان تا انسانها پیش از آنکه دیر شود، بهسوی ایمان و عمل صالح بازگردند.
4. امید به رحمت در کنار ترس از عذاب: قرآن همیشه میان بیم و امید جمع میکند؛ از یکسو هشدار میدهد و از سوی دیگر درهای توبه و رحمت را باز میگذارد تا هیچکس از رحمت خدا ناامید نشود و هیچکس نیز مغرور نگردد.