سوره رحمن — آیه 28

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (مخاطب به صورت تثنیه، یعنی دو نفر: جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به هر دو گروه جن و انس میفرماید: پس ای گروه جن و انس، کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و تکذیب مینمایید؟ این آیه به صورت پرسشی توبیخی و تنبیهی است، یعنی خداوند با این سؤال، بندگان را متوجه نعمتهای بیشمار خود میکند و آنان را به شکرگزاری دعوت مینماید. نعمتهایی که در آیات پیشین ذکر شد، مانند آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، میوهها و نعمتهای بهشتی، همگی از الطاف الهی هستند که هیچکس نمیتواند آنها را انکار کند. این خطاب تثنیه (دو نفره) به این دلیل است که هم جن و هم انس مخاطب این نعمتها هستند و هر دو مکلف به شکر و ایمان میباشند. تکرار این آیه در سوره رحمن (حدود ۳۱ بار) نشاندهنده اهمیت این تذکر و تأکید بر شکرگزاری است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به تفکر در نعمتهای الهی دعوت میکند و او را متوجه لطف و مهربانی خداوند میسازد، چرا که شمردن نعمتها محبت خدا را در دل افزایش میدهد.
• پرسش توبیخی در این آیه، بیدارباشی برای غافلان است تا پیش از آنکه فرصت از دست برود، به شکرگزاری روی آورند و از انکار نعمتها بپرهیزند.
• این آیه نشان میدهد که خداوند حتی با وجود نافرمانیها، نعمتهای خود را قطع نمیکند و این خود دلیل بر رحمت واسعه الهی است که انسان را به بازگشت و توبه تشویق میکند.
• تکرار این سؤال در سوره، به ما میآموزد که نعمتهای خداوند آنقدر زیاد است که هر بار با تأمل در آنها، حقیقت تازهای آشکار میشود و شکرگزاری باید امری مستمر و همیشگی باشد، نه یکباره و مقطعی.