سوره رحمن — آیه 78

معانی کلمات:

• تَبارَكَ: بسیار پربرکت و بزرگوار است، یعنی خیر و برکتش فراوان و بینهایت است.
• ذِي الْجَلالِ: صاحب عظمت و شکوه و جلال.
• وَ الْإِكْرامِ: صاحب بزرگواری و کرامت، که به بندگانش احسان و بخشش میکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در پایان سورهی مبارکهی رحمن، پس از بیان نعمتهای بیپایان دنیوی و اخروی خود، این آیه را به عنوان جمعبندی و نتیجهگیری بیان میفرماید: «بزرگ و پربرکت است نام پروردگار تو که صاحب جلال و شکوه و صاحب کرامت و بزرگواری است.»

این آیه بیانگر آن است که نام پروردگار، یادآور تمام صفات جمال و جلال اوست. نام او مبارک است، یعنی سرشار از خیر و برکت است؛ هر کس این نام را بر زبان جاری کند و به آن تمسک جوید، از برکت آن بهرهمند میشود. پروردگار ما دارای جلال است، یعنی عظمت و شکوهی بینهایت دارد که هیچ چیز در برابر او توانایی ایستادگی ندارد، و دارای اکرام است، یعنی به بندگان مؤمن خود کرامت و احسان میبخشد و آنها را گرامی میدارد.

این آیه در حقیقت، پایانبخش سورهای است که سراسر نعمتهای الهی را برمیشمارد؛ از آفرینش آسمانها و زمین گرفته تا نعمتهای بهشتی، و در پایان، همهی این نعمتها را به نام مبارک پروردگار گره میزند تا بندگان بدانند که سرچشمهی تمام این خیرات و برکات، ذات پاک اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• ذکر نام پروردگار، سرچشمهی برکت و خیر در زندگی انسان است؛ پس مؤمن باید همواره زبان خود را به ذکر این نام مبارک عادت دهد.
• شناخت عظمت و جلال خداوند، انسان را در برابر او فروتن و خاشع میسازد و او را از گناه و سرکشی بازمیدارد.
• امیدواری به اکرام و احسان الهی، دل مؤمن را آرام میکند و او را در سختیها و مشکلات، صبور و استوار میگرداند.
• این آیه به ما میآموزد که تمام نعمتهای دنیوی و اخروی، از فضل و کرم پروردگار است و هیچ موجودی در این میان سهمی ندارد؛ بنابراین باید تنها او را سپاس گوییم و عبادت کنیم.