Сураи Аль-Муджадиля — Оят 12

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

— «نَاجَيْتُمُ»: аз решаи «نَجْوā» аст, ки маънои оҳиста ва пинҳонӣ сухан гуфтанро дорад; яъне суҳбати махфӣ ва оҳиста бо касе.

— «بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ»: ибораи «байна ядай» дар забони арабӣ маънои «пеш аз» ва «қабл аз»-ро дорад; яъне пеш аз он ки суҳбати пинҳонии худро оғоз кунед.

— «صَدَقَةً»: садақа ва хайроте, ки барои ризои Худо ба ниёзмандон дода мешавад.

— «أَطْهَرُ»: поктар ва беолоиштар; дар ин ҷо маънои поксозии дилҳо аз гуноҳ ва худбинӣ аст.

1. Тафсири оят:

Эй касоне, ки ба Худо ва Расули Ӯ имон овардаед ва ба шариати Ӯ амал мекунед, ҳар гоҳ бихоҳед бо Паёмбар (с) ба таври пинҳонӣ ва оҳиста сухан гӯед, пеш аз он суҳбати махфӣ садақае ба ниёзмандон бидиҳед. Ин пешниҳоди садақа барои шумо беҳтар аст, зеро дар он савоб ва подоши бузург аст, ва барои дилҳои шумо поктар аст, чунки он дилҳоро аз гуноҳ, худбинӣ ва олоишҳо тоза мекунад. Пас агар чизе барои садақа додан наёбед, бар шумо гуноҳе нест, ки бо Паёмбар (с) пинҳонӣ сухан гӯед; зеро Худо омурзанда ва меҳрубон аст ба бандагони мӯъмини Худ.

Ин ҳукм ҳикмате дошт: чун саҳобагон бисёр бо Паёмбар (с) суҳбати пинҳонӣ мекарданд ва ин кори онҳо баъзан вақти Паёмбар (с)-ро мегирифт, Худо ин фармонро фиристод, то онҳо санҷида шаванд ва ҳақиқати ниятҳошон зоҳир гардад. Ҳангоме ки ин оят нозил шуд, бисёре аз сарватмандон аз садақа додан худдорӣ карданд ва фақирон низ чизе надоштанд, ки садақа диҳанд. Он гоҳ Худо барои онҳо осонӣ фароҳам овард ва ин ҳукмро бо раҳмат ва омурзиш ба анҷом расонд. Ин нишонаи он аст, ки Худо бандагони Худро ба чизе таклиф намекунад, ки берун аз тоқати онҳост.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меояд ва одамонро ба Ислом ва Қуръон меҳрубон мекунад:

— Ин оят нишон медиҳад, ки Ислом дини поксозӣ ва тарбияти нафс аст; садақа на танҳо ба ниёзмандон кӯмак мекунад, балки дили додарро аз худбинӣ ва гуноҳ пок месозад.

— Худо бандагони Худро дӯст медорад ва ҳеҷ гоҳ онҳоро ба чизе таклиф намекунад, ки аз тоқати онҳо берун бошад; агар чизе набошад, Худо омурзанда ва меҳрубон аст.

— Ин оят моро тарбия мекунад, ки пеш аз хоҳишҳои шахсӣ ва суҳбатҳои махфӣ, ба фикри ниёзмандон ва поксозии дили худ бошем.

— Қуръон китоби раҳмат ва осонӣ аст; ҳар ҳукми он ба манфиати банда аст ва Худо ҳеҷ гоҳ бандаи Худро дар тангана намегузорад.

— Имон ва амали солеҳ ба инсон оромиш, покӣ ва савоби бузург меорад; пас биёед ба ин даъвати Худо ҷавоб диҳем ва ба Қуръон рӯй оварем, ки дар он ҳаёт ва саодати ду ҷаҳон аст.