سوره انعام — آیه 1

معانی کلمات:

• الظُّلُماتِ وَالنُّورَ: مراد شب و روز است؛ تاریکیِ شب و روشناییِ روز. برخی مفسران آن را کنایه از کفر و ایمان نیز دانستهاند.
• يَعْدِلُونَ: برابر قرار میدهند، یعنی مشرکان، غیر خدا را با او همتا و شریک میگردانند.

تفسیر آیه:

سپاس و ستایش، به تمام معنا، تنها شایستهٔ خداوندی است که همهٔ صفاتش کمال و همهٔ نعمتهایش ظاهر و باطن، دینی و دنیوی است. اوست که آسمانها و زمین را بدون نمونهٔ پیشین آفرید و شب و روز را پدید آورد؛ بهگونهای که شب با تاریکی خود فرا میرسد و روز با روشنایی خود آشکار میگردد و این دو پیوسته در پی یکدیگر میآیند و میروند. این آفرینش شگفت و این نظم دقیق، نشانهٔ عظمت و قدرت بیپایان اوست و دلیلی روشن بر این است که تنها او شایستهٔ پرستش است و هیچکس را یارای شریک شدن با او نیست.

با این حال، شگفتآور است که کافران پس از این همه نشانههای آشکار، غیر خدا را با او برابر میدانند و بتها و معبودان دروغین را در کنار پروردگار جهان قرار میدهند. آنان در حالی به شرک میگرایند که آفرینش آسمانها و زمین و تدبیر شب و روز، همگی گواه یکتایی اوست و هیچ شریکی در این آفرینش و تدبیر ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• آغاز این سوره با حمد خداوند، به ما میآموزد که در همهٔ حالات، شکرگزار نعمتهای بیپایان او باشیم و زبان خود را به ستایش او عادت دهیم.
• تأمل در آفرینش آسمانها و زمین و نظم حیرتانگیز شب و روز، انسان را به شناخت خالق توانا و یکتای جهان رهنمون میشود و ایمان را در دل او تقویت میکند.
• این آیه هشدار میدهد که شرک و همتا قرار دادن دیگران با خدا، بزرگترین ظلم و ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی است و عاقبت آن جز گمراهی و زیان نیست.
• شناخت عظمت خداوند و توحید، آرامش حقیقی و سعادت دنیا و آخرت را برای انسان به ارمغان میآورد و او را از بندگی غیر خدا رهایی میبخشد.