Аль-Анам сүрөсү — Аят 1

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْحَمْدُ (аль-хамд): Мактоо, ыраазычылык жана алкыш айтуу. Бул жерде бардык мактоо, жакшылык жана сулуулук Аллахка таандык экенин билдирет.
• خَلَقَ (халака): Жаратты, жоктон бар кылды. Мурда үлгүсүз, мисалсыз жаратуу.
• السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ (ас-самаавати валь-ард): Асмандар жана жер. Бул экөө жаратылган нерселердин эң улугу болгондуктан өзгөчө аталат.
• الظُّلُمَاتِ (аз-зулумаат): Караңгылыктар. Бул жерде түндүн караңгылыгы жана ошондой эле каапырлык, адашуу маанисинде келет.
• النُّورَ (ан-нуур): Жарык. Күндүздүн жарыгы жана ыйман, туура жол маанисинде келет.
• يَعْدِلُونَ (яадилуун): Теңдештиришет, барабар кылышат. Башкача айтканда, Аллахка башка нерселерди теңеп, шерик кошушат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бардык мактоо, алкыш жана ыраазычылык Аллах Таалага гана таандык. Ал өзүнүн кемелдүү сыпаттары менен макталууга татыктуу. Ал асмандарды жана жерди мурда болуп көрбөгөн үлгүсүз, жоктон бар кылды. Ошондой эле түндүн караңгылыгын жана күндүздүн жарыгын жаратып, аларды бири-биринин артынан кезектешип келе тургандай кылды. Бул жаратуудагы улуулук жана кемелдүүлүк Аллахтын кудуреттүүлүгүнө, бирдигине ачык далил. Демек, сыйынууга жалгыз Аллах гана татыктуу, Ага эч кимди шерик кылууга болбойт. Бирок ушундай ачык-айкын далилдерге карабастан, каапыр адамдар Раббисине башка нерселерди теңеп, аларды Ага шерик кылышат. Алар Аллахты таанып туруп да, Ага башкаларды теңдештирип, адашууда болушат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге бардык жакшылык, мактоо жана алкыш Аллахка гана таандык экенин үйрөтөт. Аллахты мактоо — ыймандын негизи жана жүрөктүн тынчтыгынын булагы.
• Аллахтын асмандарды жана жерди жоктон бар кылып жаратканы — Анын кудуреттүүлүгүнүн жана улуулугунун ачык далили. Бул жаратылыштын ар бир бөлүгүндө Аллахтын бар экенин жана бир экенин көрүүгө болот.
• Түндүн караңгылыгы жана күндүздүн жарыгынын кезектешип келиши — Аллахтын эч качан ката кетирбеген тактыгынын жана даанышмандыгынын белгиси. Бул бизди Аллахтын жаратуудагы кемелдүүлүгүнө суктанууга жана Ага ыраазы болууга чакырат.
• Аяттын аягында каапырлардын Аллахка башка нерселерди теңдештирип, шерик кошуп жатканы айтылат. Бул бизге туура жол — жалгыз Аллахка сыйынуу экенин жана Ага эч кимди шерик кылбоо керектигин эскертет. Ислам — бул таза монотеизм, б.а. жалгыз Аллахка ишенүү жана сыйынуу дини.
• Бул аят бизди Аллахтын жараткан нерселерине терең ой жүгүртүүгө, Анын улуулугун таанууга жана Ага шүгүр кылууга чакырат. Ыймандуу адам ар бир караган нерсесинен Аллахтын кудуретин көрүп, Ага болгон сүйүүсүн жана ыраазычылыгын арттырат.