سوره تغابن — آیه 16

معانی کلمات:

• شُحّ: بخل شدید و حرص بیش از حد بر مال، به گونهای که انسان از انفاق در راه خیر خودداری کند.
• یُوقَ: محفوظ بماند و از آن دور گردد.
• مُفلِحون: رستگاران و کسانی که به خیر و سعادت دست یافتهاند.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! تقوای الهی را پیشه کنید و در راه اطاعت از خداوند، نهایت تلاش و توان خود را به کار گیرید؛ یعنی تا جایی که در توان دارید، از گناهان دوری کنید و به فرمانهای الهی عمل نمایید. سخن پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوسلم) را با گوش جان بشنوید و با دقت و تدبر در آن بیندیشید و فرمانهای او را در اطاعت از خدا و رسول به کار بندید و از آنچه نهی کرده است، دوری کنید. اموالی را که خداوند به شما روزی داده است، در راههای خیر و نیکی انفاق کنید؛ این انفاق، برای خود شما بهتر و سودمندتر است و خیر دنیا و آخرت شما را در پی دارد. و هر کس از بخل و حرص نفس خویش محفوظ بماند و بر این خصلت ناپسند چیره شود، چنین کسانی به حقیقت رستگارند و به تمام خواستههای نیکوی خود دست یافته و از هر آنچه بیمناک بودند، نجات یافتهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• تقوا و پرهیزگاری بر اساس توانایی انسان است و خداوند هیچ کس را به تکلیفی فراتر از طاقتش موظف نکرده است؛ پس هیچ کس نباید از رحمت خدا ناامید شود.
• گوش دادن به سخن حق و اطاعت از فرمانهای الهی و رسول او، رمز سعادت و رستگاری است.
• انفاق در راه خدا، نه تنها از مال انسان نمیکاهد، بلکه موجب برکت و افزایش آن میشود و خیری برای خود انسان به همراه دارد.
• رهایی از بخل و حرص نفس، کلید رسیدن به رستگاری است؛ زیرا بخل، انسان را از انفاق و نیکی بازمیدارد و او را از خیرات محروم میسازد.
• اسلام دینی است که با فطرت انسانی هماهنگ است؛ از یک سو به تلاش و کوشش در اطاعت دعوت میکند و از سوی دیگر، رحمت و آسانگیری را در نظر دارد و تکلیف را بر اساس توانایی قرار داده است.