Mulk surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• صَافَّاتٍ – qanotlarini yozgan holda (havoda suzib turgan holda).
• وَيَقْبِضْنَ – qanotlarini yig‘ib oladilar (qoqadilar).
• مَا يُمْسِكُهُنَّ – ularni (yerga tushishdan) ushlab turadigan narsa yo‘q.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo insonlarni Uning buyuk qudrati va mukammal boshqaruvi haqida o‘ylashga chorlaydi. U zot: "Ular (mushriklar) o‘zlarining tepalarida uchayotgan qushlarni ko‘rmaydilarmi? Ular qanotlarini yozib ham, yig‘ib ham uchadilar. Ularni (havoda) faqatgina Rahmon (Alloh) ushlab turadi. Albatta, U barcha narsani ko‘ruvchidir", deydi.

Qushlarning havoda parvoz qilishi, qanotlarini yozib-yig‘ib muvozanatni saqlashi – bu Allohning qudrati va hikmatining yaqqol belgisidir. Ular hech qanday tayanchsiz, faqat Allohning irodasi va inoyati bilan osmonda suzib yuradilar. Bu holat insonni o‘ylantirishi kerak: agar Alloh ularni ushlab turmasa, ular yerga qulab tushadilar. Xuddi shuningdek, butun koinot, osmonlar va yer ham Allohning iznisiz bir zum ham turolmaydi.

Alloh taolo "Innahu bikulli shay'in basir" – "Albatta, U barcha narsani ko‘ruvchidir", deya o‘z ilmini har narsani qamrab olganini bildiradi. Uning nazaridan hech narsa chetda qolmaydi: na qushlarning kichik harakati, na insonlarning ichki niyatlari. Bu esa Uning boshqaruvi va rahmati hamma narsani o‘z ichiga olganini ko‘rsatadi.

Foydalar va saboqlar:

• Tabiatdagi har bir jonzot, jumladan qushlar ham Allohning qudrati va boshqaruviga bo‘ysunadi. Bu bizga Uning buyukligini eslatadi va Iymonimizni mustahkamlaydi.
• Allohning ilm-farosi hamma narsani qamrab olgan. Shuning uchun banda har qanday holatda ham Uning nazorati ostida ekanini bilishi kerak – bu insonga qulaylik va xotirjamlik bag‘ishlaydi.
• Ushbu oyat insonni tafakkurga, o‘ylashga undaydi. Alloh taolo bizni atrofimizdagi mo‘jizalarga qarashga, Uning yaratuvchilik san’atini anglashga chaqiradi. Bu esa qalbni poklab, haqiqatga yaqinlashtiradi.
• Qushlarning parvozidagi muvozanat – bu Allohning hikmatli boshqaruvining namunasidir. Bu bizga hayotimizda ham har bir ishni o‘lchov va hikmat bilan qilishni o‘rgatadi.
• Ushbu oyat musulmonni tabiatni o‘rganishga, ilm izlashga undaydi. Chunki koinotdagi har bir narsa Allohning borligi va birligiga dalolat qiladi.