سوره ملک — آیه 23

معانی کلمات:

• أَنشَأَكُمْ: شما را آفرید و پدید آورد.
• السَّمْعَ: شنوایی (گوش).
• الْأَبْصَارَ: بینایی (چشمها).
• الْأَفْئِدَةَ: دلها (جمع «فؤاد» به معنای قلب).
• قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ: بسیار کم شکرگزاری میکنید (یعنی عملاً شکر نمیگزارید).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان و منکران بگو: خداوند همان کسی است که شما را از نیستی آفرید و به شما گوش داد تا سخن حق را بشنوید، و چشمها عطا کرد تا نشانههای قدرت او را ببینید، و دلها بخشید تا بیندیشید و عبرت بگیرید. اما شما با وجود این همه نعمتهای بزرگ، بسیار کم شکر او را به جا میآورید و در برابر این الطاف، کفران میکنید. او شما را در زمین آفرید و پراکنده ساخت و به سوی اوست که پس از مرگ، همگی جمع میشوید تا به حساب اعمالتان رسیدگی شود.

فواید و درسهای آیه:

1. شناخت نعمتهای الهی، نخستین گام شکرگزاری است: انسان باید پیش از هر چیز، نعمتهای شنوایی، بینایی و عقل را بشناسد و بداند که اینها امانتهای الهی برای هدایت اوست، نه صرفاً ابزارهای دنیوی.
2. شکر واقعی، استفاده درست از نعمتهاست: شکرگزاری تنها به زبان نیست؛ بلکه به کارگیری چشم برای دیدن آیات خدا، گوش برای شنیدن قرآن و حکمت، و قلب برای تفکر و تدبر، شکر عملی این نعمتهاست.
3. ناسپاسی، ریشه کفر و طغیان است: کسانی که نعمتهای خدا را نادیده میگیرند و در برابر آنها سرکشی میکنند، در واقع راه کفر و گمراهی را برگزیدهاند.
4. یادآوری معاد، انگیزه شکرگزاری: دانستن اینکه روزی به سوی خدا بازمیگردیم و در برابر نعمتها بازخواست میشویم، انسان را به شکرگزاری و اطاعت ترغیب میکند.
5. محبت خداوند با تأمل در آفرینش تقویت میشود: هرچه انسان در آفرینش خود و اعضای بدنش بیشتر بیندیشد، عظمت و لطف خدا را بیشتر درک میکند و دلش به او نزدیکتر میشود.