Mulk surasi — Oyat 23

قُلْ هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ ۖ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ

Қалималар маънолари:

• أَنشَأَكُمْ: сизларни йўқдан бор қилди, яратди.
• السَّمْعَ: эшитиш қуввати (қулоқлар).
• الْأَبْصَارَ: кўриш қуввати (кўзлар).
• الْأَفْئِدَةَ: қалблар, ақллар (фаҳм-идрок марказлари).
• قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ: жуда оз шукр қиласизлар, дейилишига қарамай, аслида умуман шукр қилмайсизлар.

Тафсир:

Эй Муҳаммад алайҳиссалом! Сиз ўша кофир ва мушрикларга айтинг: Сизларни йўқдан бор қилган, пайдо қилган зот — ёлғиз Аллоҳдир. У сизларга эшитиш учун қулоқларни, кўриш учун кўзларни ва англаш-тафаккур учун қалбларни ато этди. Ана шу неъматлар орқали сизлар ваъз-насиҳатларни эшитасизлар, Аллоҳнинг санъати ва қудратига гувоҳ бўласизлар ҳамда Унинг борлиги ҳақида тафаккур қилиб, ибрат оласизлар. Аммо сизлар бу улуғ неъматларнинг шукрини жуда оз адо этасизлар — ҳатто озгина шукр ҳам қилмайсизлар. Сизлар бу неъматларни Ўзи ато этган Зотга ибодат қилмай, бутларга сиғиниш билан куфрони неъмат қилмоқдасизлар.

Фойдалар:

1. Инсон ўзидаги эшитиш, кўриш ва ақл каби неъматларга назар солиб, уларни ато этган Аллоҳга шукр қилиши лозим. Бу неъматлар беҳисоб бўлиб, уларнинг қадрини билиш инсонни Яратганга яқинлаштиради.
2. Ушбу оят инсонни тафаккур ва ибратга чорлайди — инсон ўз аъзолари ва қобилиятлари устида ўйлаб, Аллоҳнинг буюклигини англайди ва иймони мустаҳкамланади.
3. Шукр қилиш инсоннинг ўзига фойда — Аллоҳ Унинг неъматларига шукр қилган бандаларига янада кўпроқ неъмат беради ва уларнинг даражасини оширади. Шукрсизлик эса неъматларнинг йўқолишига сабаб бўлади.
4. Оятда инсоннинг оз шукр қилиши танқид қилинмоқда, демак, мўмин ҳар бир лаҳзада Аллоҳга шукр айтишга одатланиши керак — бу унинг қалбини поклайди ва Аллоҳга бўлган муҳаббатини зиёда қилади.