Аль-Калам сүрәсе — Аять 35

Сүзләрнең мәгънәләре:

• ә-Фә-Нәҗгалү – Без әйтерме? Яки: Без ясарбызмы?
• әл-Мүслимин – Аллаһка буйсынучылар, мөселманнар.
• әл-Мүҗримин – гөнаһ кылучылар, кәферләр, мәҗүсиләр.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә мөшрикләрнең ялган сүзләрен кире кага. Мәкә мөшрикләре мөселманнарга әйтә иделәр: "Әгәр сезнең әйткәнчә, үледән соң терелү булса, без сезгә караганда күбрәк мал-дәүләткә, байлыкка ия булырбыз, шуңа күрә безгә Аллаһ янында да яхшырак урын бирелер", – дип. Алар үзләренең дөньяви байлыкларын Аллаһ ризалыгының билгесе дип саныйлар иде.

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә аларның бу ялган уйларын тәнкыйть итеп әйтә: "Без мөселманнарны гөнаһ кылучылар белән бертигез итәрбезме?" Ягъни, Аллаһның әмеренә буйсынган, аңа гыйбадәт кылган мөэминнәрне, Аның хөкемен инкяр итүче кәферләр белән бер дәрәҗәдә куярбызмы? Әлбәттә, юк! Бу – акылсызлык булыр иде. Аларның бу фикере ни дәрәҗәдә ялгыш икәнен аңлау өчен, үзләренең акылларына мөрәҗәгать итү дә җитә: беркайчан да итагатьле кол белән бозык кол бертигез була алмый. Әгәр алар моны дөньяви эшләрдә дә аңлыйлар икән, ничек ахирәттә дә шулай булмаска мөмкин дип уйлыйлар?

Бу аять мөшрикләрнең "Безгә ахирәттә дә яхшылык булыр" дигән буш өметләренә җавап бирә. Аларның бу сүзләре – Аллаһның гаделлегенә каршы чыгыш. Аллаһ гадел хөкем итүче, Ул һәркемгә үз гамәленә карап әҗер яки ґәзап бирәчәк.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһы Тәгаләнең гаделлеге – Ул мөэмин белән кәферне бертигез итми. Бу безнең өчен зур өмет чыганагы: безнең гамәлләребез югалмый, һәрберебезгә үз эшебезгә карап хөкем булачак.
2. Дөньяви байлык – Аллаһ ризалыгының билгесе түгел. Кеше мал-дәүләткә ия булуы белән горурланырга тиеш түгел, чөнки ахирәттә хисап башкача булачак.
3. Мөселманнарның дәрәҗәсе – Аллаһ каршында гөнаһ кылучылардан бөтенләй аерыла. Бу безне дөрес юлда нык торырга өнди, чөнки безнең тырышлыгыбыз бушка китми.
4. Акылга мөрәҗәгать итү – бу аять кешене уйланырга чакыра: әгәр дә без дөньяда яхшылык белән яманлыкны бертигез күрмибез икән, ничек ахирәттә алар бертигез булсын? Бу – Исламның акылга нигезләнгән дин икәнен күрсәтә.
5. Мөшрикләрнең ялган өметләре – аларның дөньядагы байлыкларына таянып, ахирәттә дә өстенлек көтүләре – буш хыял. Бу безне дөньяга бирелеп китмәскә, ә ахирәтне күздә тотып яшәргә өйрәтә.