Аль-Араф сүрәсе — Аять 179

Сүзләрнең мәгънәләре:

• ذَرَأْنَا — барлыкка китердек, яраттык.
• لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا — аларның күңелләре бар, әмма алар белән хакны аңламыйлар.
• كَالْأَنْعَامِ — хайваннар кебек.
• أَضَلُّ — хайваннардан да артык адашкан.
• الْغَافِلُونَ — гафилләр, ягъни хактан тулысынча гафил булучылар.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә Җәһәннәм өчен җеннәрдән һәм кешеләрдән күп затларны барлыкка китерде. Бу — Аның әзәли белеме буенча, аларның үз ихтыярлары белән имансызлыкны һәм гөнаһларны сайлаячакларын белүе сәбәпледер. Аларга күңелләр бирелде, әмма алар бу күңелләре белән хакны аңламыйлар, яхшылыкны яманлыктан аермыйлар, Аллаһының аятьләре турында уйламыйлар. Аларга күзләр бирелде, әмма бу күзләре белән Аллаһының кодрәтенә һәм бердәнберлегенә ишарә итүче галәми һәм нәфеси аятьләрне күрмиләр. Аларга колаклар бирелде, әмма бу колаклары белән Коръән аятьләрен ишетеп, алардагы гыйбрәтләрне һәм вәгазьләрне кабул итмиләр.

Шуңа күрә алар хайваннарга охшаганнар — хайваннар кебек үк аңлаудан мәхрүмнәр, тик алар хайваннардан да начаррак. Чөнки хайваннар үзләренә файдалы нәрсәне эзлиләр, зарарлы нәрсәдән качалар, ә бу кешеләр — киресенчә, үзләренә зарар китерә торган юлны сайлыйлар һәм файдалы булган хак юлдан баш тарталар. Менә шушылар — тулысынча гафил булган кешеләр, алар иманнан, Аллаһыга итагать итүдән һәм Аның Җәзасыннан бөтенләй гафил.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһы Тәгалә кешеләргә һәм җеннәргә аңлау, күрү һәм ишетү сәләтләрен биргән, әмма бу сәләтләрне хак юлда кулланмау — кешене хайваннан да түбән дәрәҗәгә төшерә. Бу бөек ныгытмаларны дөрес кулланырга һәм аларны Аллаһыга гыйбадәт кылуда файдаланырга өнди.
2. Күңел, күз һәм колак — Аллаһының бөек нигъмәтләре. Бу нигъмәтләрнең шөкере — аларны хакны өйрәнү, аятьләрне күзәтү һәм вәгазьләрне тыңлау өчен куллану. Кем бу нигъмәтләрне файдасыз эшләргә сарыф итсә, ул үзенә зыян китерә.
3. Хайваннардан өстенлек — акыл һәм фикер йөртү сәләте белән. Бу сәләтне югалткан кеше хайваннан да түбән була. Шуңа күрә һәр мөселман акылын дөрес кулланырга, Коръән һәм сөннәтне өйрәнергә тиеш.
4. Гөнаһларга чуму һәм хактан йөз чөерү — кешенең күңелен, күзен һәм колагын мөһерләүгә китерә. Бу аять кешеләрне вакытында үз нәфесләрен төзәтергә һәм Аллаһыга кайтырга өнди.
5. Аллаһының гәзебе һәм Җәһәннәм ґәзабы — хак. Бу аять кешеләрне Җәһәннәмгә илтүче юллардан сакланырга һәм җәннәткә илтүче юлны тотарга өнди.