A'rof surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma’nolari:

• اسْكُنْ – istiqomat qil, yashashni davom ettir.
• الْجَنَّةَ – jannat, mo‘minlarga va’da qilingan go‘zal maskan.
• وَلَا تَقْرَبَا – yaqinlashmang, ya’ni undan yemang (yaqinlashish ham taqiqlangan).
• الشَّجَرَةَ – daraxt, Alloh taolo ularga aniqlab bergan daraxt.
• الظَّالِمِينَ – o‘zlariga zulm qiluvchilar, ya’ni Allohning chegarasidan chiqib, gunohkor bo‘luvchilar.

Tafsir:

Alloh taolo Odam alayhissalomga xitob qilib: “Ey Odam, sen va jufting (Havo) jannatda istiqomat qilinglar”, dedi. Ular jannatda erkin yashashlari, uning ne’matlaridan, taomlaridan xohlagan joylarida, xohlagancha yeyishlari mumkin edi. Ammo Alloh ularga bitta daraxtni taqiqlab, undan yeyishni man qildi va: “Bu daraxtga yaqinlashmanglar, agar undan yesangizlar, o‘z-o‘zingizga zulm qilganlardan bo‘lib qolasizlar”, dedi. Ya’ni Allohning amriga xilof qilib, O‘ziga itoatsizlik qilgan va gunohga botgan bo‘lasizlar. Bu taqiq ular uchun sinov edi – ular Allohning buyrug‘iga bo‘ysunadilarmi yoki nafslariga ergashadilarmi, shuni aniqlash uchun edi.

Foydalar:

• Alloh taolo bandalariga nima yaxshi, nima yomon ekanini o‘zi belgilaydi va ularni sinovdan o‘tkazadi. Inson Allohning amriga bo‘ysunishi va taqiqlaridan qochishi kerak.
• Jannatdagi hayot ham beminnat emas, balki Allohga itoat va sinov asosida qurilgan. Bu esa insonning irodasi va iymonini mustahkamlashga xizmat qiladi.
• Allohning rahmati keng – U bandalariga ko‘p narsalarni halol qilib qo‘ygan, faqat ularning zarariga bo‘lgan narsalarnigina taqiqlagan. Bu Islomning osonligi va inson manfaatiga mosligini ko‘rsatadi.
• Gunoh – bu o‘z-o‘ziga zulm qilishdir. Har bir gunoh insonning ruhiy va ma’naviy hayotiga zarar yetkazadi, shuning uchun Alloh bandalarini gunohdan qaytaradi.
• Odam alayhissalomning qissasidan saboq – inson xato qilishi mumkin, lekin tavba qilib, Allohga qaytishi kerak. Bu esa musulmonlarga umid bag‘ishlaydi va ularni gunohdan keyin ham Allohning rahmatidan umidvor bo‘lishga chorlaydi.