Аль-Араф сүрөсү — Аят 195

1. Сөздөрдүн маанилери:

• أَرْجُلٌ — буттар.
• يَمْشُونَ — алар басышат, жүрүшөт.
• يَبْطِشُونَ — алар кармашат, күч менен алышат.
• أَعْيُنٌ — көздөр.
• يُبْصِرُونَ — алар көрүшөт.
• آذَانٌ — кулактар.
• يَسْمَعُونَ — алар угушат.
• شُرَكَاءَكُمْ — силердин шериктериңер (Аллахка теңеп койгон буттар).
• كِيدُونِ — мага айла-амал кылгыла, зыян келтирүүгө аракет кылгыла.
• فَلَا تُنظِرُونِ — мага убакыт бербегиле, кечиктирбегиле.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта мушриктерди алар сыйынган буттардын алсыздыгын, жардам бере албастыгын көрсөтүү менен айыптайт. Мына ушул буттардын буттары барбы, алар менен басып, силердин муктаждыктарыңарга жардам бере алабы? Же колдору барбы, алар менен силерди коргоп, душмандарга каршы тура алабы? Же көздөрү барбы, силер көрбөгөн нерселерди көрүп, силерге кабар бере алабы? Же кулактары барбы, силер укпаган нерселерди угуп, силерге жеткире алабы? Эгерде бул буттар ушул нерселердин баарынан ажыраган, эч нерсеге жарабаган нерселер болсо, анда аларга эмне себептен сыйынасыңар? Алардан пайда келүүнү же зыянды четтетүүнү күтөсүңөрбү? Бул акылга сыйбаган иш эмеспи!

Оо, пайгамбар, мушриктерге айт: «Эгер силердин буттарыңар чындап кудай болсо, аларды чакыргыла, анан мага каршы айла-амал кылгыла, мага зыян келтирүүгө аракет кылгыла, мага эч убакыт бербегиле, кечиктирбегиле!» Мен силердин буттарыңардан коркпоймун, анткени мен жалгыз Аллахка таянам, Анын коргоосуна ишенем.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят Аллахтан башка сыйынган нерселердин алсыздыгын, эч нерсеге жарабастыгын ачык көрсөтөт. Буттар, айкелдер, өлүктөр, табият күчтөрү — булардын эч бири пайда келтире албайт, зыянды да четтете албайт.
• Чыныгы кудай болуу үчүн тирүү болуу, угуу, көрүү, күч-кубат, жардам берүү сыяктуу сапаттар болушу керек. Ал эми буттар бул сапаттардан толук ажыраган.
• Ислам адамды акыл-эсин иштетүүгө, ойлонууга чакырат. «Эмне себептен жаралган нерсеге сыйынасың?» деген суроо аркылуу адам өз иш-аракетин ойлонуп, туура жолду табууга үндөлөт.
• Пайгамбардын (с.а.в.) буттарга каршы мындай кескин чакырык кылышы анын Аллахка болгон бекем ишенимин, эч нерседен коркпостугун көрсөтөт. Бул — ыймандуу адам үчүн үлгү.
• Бул аят бизди жалгыз Аллахка гана сыйынууга, Ага гана таянууга, Анын коргоосуна ишенүүгө үйрөтөт. Аллахтан башка эч ким бизге пайда да, зыян да келтире албайт.
• Ислам — таза монотеизм дини. Ал адамды кулчулуктан, наадандыктан, жалган кудайларга сыйынуудан бошотот. Бул аят ошол боштондуктун, акыйкаттын үнү.