سوره اعراف — آیه 22

معانی واژگان:

• فَدَلّاهُما: آن دو را از مقام والایشان فرود آورد و به لغزش انداخت.
• بِغُرُورٍ: با فریب و نیرنگ؛ یعنی شیطان با جلوه دادنِ باطل به صورت حق، آنان را فریب داد.
• سَوْآتُهُما: عورتهایشان (شرمگاههایشان).
• طَفِقا: شروع کردند و به کار پرداختند.
• یَخْصِفانِ: برگها را روی هم میگذاشتند و به هم میدوختند تا چیزی را بپوشانند.

تفسیر آیه:

شیطان پس از آنکه سوگند دروغ خورد و آن دو را فریب داد، آنان را از جایگاه بلند و آرامش پیشینشان فرود آورد و به نافرمانی کشاند. چون از آن درخت ممنوع خوردند، پوشش بهشتی که خداوند بر تنشان کرده بود از میان رفت و عورتهایشان آشکار شد. آن دو شرمنده شدند و شروع کردند برگهای درختان بهشت را بر هم میگذاشتند و به هم میدوختند تا عورت خود را بپوشانند. در این هنگام، پروردگارشان آنان را ندا داد و با عتاب و توبیخ فرمود: «آیا شما را از خوردن آن درخت نهی نکرده بودم و به شما نگفته بودم که شیطان دشمن آشکار شماست؟» این ندا، یادآوری خطا و سرزنشی بود تا آن دو پشیمانی خود را عمیقتر احساس کنند و بدانند که نافرمانی از فرمان خدا، جز خواری و شرمساری به بار نمیآورد.

فواید و درسهای آیه:

• پوشاندن عورت و حفظ حیا از مهمترین اصول فطرت انسانی است؛ چنانکه نخستین اثر خطا، از بین رفتن حیا و آشکار شدن عیب بود.
• فریب شیطان همیشه با جلوه دادن باطل در قالب حق و با سوگندهای دروغ همراه است؛ پس مؤمن باید هوشیار باشد و به ظاهر سخنان دشمن اعتماد نکند.
• خداوند با وجود خطای آدم و حوا، آنان را رها نکرد و با محبت و عتاب پدرانه، آنان را به راه راست بازگرداند؛ این نشانه رحمت گسترده الهی است که درِ توبه را برای همیشه باز گذاشته است.
• نافرمانی از فرمان خدا، هرچند کوچک به نظر برسد، عواقب بزرگی دارد و انسان را از مقام قرب الهی ساقط میکند؛ پس باید از وسوسههای شیطان به خدا پناه برد.