Аль-Араф сүресі — Аят 22

1. Сөздердің мағынасы:

• فَدَلَّاهُمَا: ол екеуін төмендетті, құлдыратты, яғни жоғары дәрежеден түсірді.
• بِغُرُورٍ: алдау, арбау, жалған нәрсемен; яғни шайтанның жалған антымен және сырттай ақыл айтқансып, іштей зияндық ойлауымен.
• ذَاقَا: ол екеуі дәмін татты, яғни жеді.
• بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا: ол екеуінің ұятты жерлері ашылып, көрінді.
• طَفِقَا: ол екеуі бастады, кірісті.
• يَخْصِفَانِ: жапсыра бастады, бірін-біріне қоса отырып жапты.
• عَدُوٌّ مُّبِينٌ: ашық жау, анық қас.

1. Аяттың тәпсірі:

Шайтан адамдарды (Адам мен Хауаны) өзінің алдауымен, жалған антымен және астарлы зияндығымен жоғары дәрежеден төмендетті. Ол екеуіне сырттай жақсылық тілегендей көрініп, шын мәнінде оларды құлдыратуды көздеді. Осылайша ол екеуін арбап, Аллаһ тыйым салған ағаштың жемісін жеуге итермеледі.

Ал ол екеуі сол ағаштың жемісінен дәм татқан кезде, ұятты жерлері ашылып, бұрын жасырылған дене мүшелері көріне бастады. Олар бір-бірінің де, өздерінің де ұятты жерлерін көріп, қатты қысылды. Сонда олар жұмақ жапырақтарынан үзіп алып, ұятты жерлерін жасыруға кірісті. Бір жапырақты біріне жалғап, жапсыра бастады.

Осы сәтте Раббылары ол екеуіне үн қатып, мейірімділік пен тәрбие ретінде былай деді: «Мен сендерге осы ағашқа жақындауға тыйым салмадым ба? Және сендерге шайтанның ашық жау екенін айтпадым ба?» Бұл — Аллаһтың оларға деген ескертуі мен тәрбиесі еді, оларды кешірімге шақыру белгісі болатын.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың әмірлеріне қарсы келу адамды жоғары дәрежеден төмендетеді. Бірақ Аллаһ кешірімді және мейірімді, тәубе етушілерді қайта көтереді.
• Шайтан әрдайым адамды алдауға, арбауға тырысады. Ол сырттай жақсылық көрсетіп, іштей зияндық ойлайды. Сондықтан оған ешқашан сенуге болмайды.
• Ұятты жерлерді жасыру — адам баласының табиғи қасиеті және діннің маңызды талабы. Бұл аят ұятты сақтаудың қажеттілігін көрсетеді.
• Аллаһ адамды күнә жасаған соң бірден тастамайды, керісінше ескертеді, тәрбиелейді және тәубеге шақырады. Бұл — Аллаһтың рақымының кеңдігінің белгісі.
• Адам күнә жасап қойса, үмітсіздікке түспеуі керек. Тәубе етіп, Аллаһқа бет бұрса, кешірімге лайық болады.
• Бұл аят бізге шайтанның адамзаттың басынан бастап ашық жау екенін еске салады. Сондықтан одан сақтану, Аллаһқа сыйыну — әр мұсылманның парызы.
• Құрандағы бұл оқиға — адамзат тарихының бастауындағы үлкен сынақ. Ол арқылы Аллаһ адамдарға өмірдің мәнін, жауапкершілікті және тәубе етудің маңызын үйретеді.