Əraf surəsi — Ayə 99

Kəlmələrin mənaları:

• Məkrullah (مَكْرَ اللَّهِ): Allahın gizli tədbiri, insanları imtahan üçün nemətlərlə istidrac edərək (get-gedə azğınlığa sürükləyərək) cəzalandırması.
• Xasirun (الْخَاسِرُونَ): Ziyana uğrayanlar, həlak olanlar, imanı itirib əbədi zərərə düşənlər.

Təfsir:

Bu ayə, özündən əvvəlki ayələrdə xatırlanan, peyğəmbərləri yalanlayan və Allahın nemətlərinə qarşı nankorluq edən keçmiş ümmətlərin aqibətindən ibrət götürməyə çağırır. Allah-Taala buyurur: "Məgər onlar Allahın məkrindən (gizli tədbirindən və istidracından) arxayın oldularmı?" Yəni, o kəslər ki, Allah onlara dünyada bol nemət, qüvvət və rifah verdi, onlar bunu özlərinin haqq yolda olduğuna dəlil sayıb, Allahın onları get-gedə həlaka aparan gizli tədbirindən qorxmadılar. Onlar elə zənn etdilər ki, bu nemətlər əbədidir və onları heç bir cəza gözləmir.

Allahın məkrindən (yəni, Onun istidracından və qəfil cəzasından) yalnız ziyana uğrayanlar, kafir olub özlərini əbədi həlakətə atanlar arxayın ola bilərlər. Çünki ağıl sahibi olan mömin, Allahın qüdrətini və ədalətini bilir, Onun cəzasından qorxar, nemətlərin şükrünü edər və Onun mərhəmətindən ümidini kəsməz. Mömin üçün nemət bir imtahandır, o, hər an Allahın qəzəbindən çəkinər və Ona itaətlə yaxınlaşar.

Bu ayə bizə xəbərdarlıq edir ki, dünya həyatının nemətləri, var-dövlət, sağlamlıq və rahatlıq bizi aldatmasın. Bəzən Allah bir qövmü istidrac edir — yəni, onlara nemət verir ki, onlar daha da azğınlaşsınlar və cəzaları daha şiddətli olsun. Bu, Allahın ədalətinin bir təzahürüdür. Ona görə də hər bir mömin özünü yoxlamalı, nemətlərin şükrünü yerinə yetirməli və Allahın qəfil cəzasından qorxmalıdır. Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurmuşlar: "Allah mömin bəndəsinə dünyada nemət verərkən, o, bunun bir imtahan olduğunu bilib şükr edərsə, bu onun üçün xeyir olar. Kafir isə nemət görəndə azğınlaşar və bu, onun üçün bədbəxtlik gətirər."

Ey Allahın bəndələri! Gəlin bu ayədən ibrət alaq. Allahın rəhməti genişdir, amma Onun cəzası da şiddətlidir. Biz Onun nemətlərinə şükr edib, Onun əmrlərinə tabe olmalı, qadağan etdiklərindən çəkinməliyik. Unutmayaq ki, bu dünya keçicidir, əsl həyat axirətdədir. Orada uğur qazanmaq üçün bu gün Allahın razılığını qazanmalıyıq. Allah bizi xasirunlardan (ziyana uğrayanlardan) deyil, fəlah tapanlardan (uğur qazananlardan) etsin! Amin.