Аль-Араф сүресі — Аят 99

1. Сөздердің мағынасы:

• مَكْر (мәкр): Алланың адам баласына берген игіліктері арқылы оларды біртіндеп сынауға тартуы, яғни олар байлық пен күшке мастанған сайын, азапқа жақындай түсуі. Бұл жерде «мәкр» сөзі Аллаға қатысты келгенде, Оның адамдарды аңдамайтын жерден біртіндеп сынауы мен ұстауы дегенді білдіреді.
• أَفَأَمِنُوا (әфә әмину): «Олар сенімді болды ма?» деген сұрақ, яғни олар Алланың осылайша біртіндеп сынауынан қорықпай, бейқам жүр ме?
• الْخَاسِرُونَ (әл-хасирун): «Зиян шегушілер, жоғалтушылар» — яғни иманнан айырылып, екі дүниеде де зиянға ұшыраған адамдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала өткен қауымдардың қалаларын жойып жібергенін баяндағаннан кейін, адамдарға ескерту жасайды. Ол қауымдар Алланың елшілерін өтірікке шығарды, бірақ Алла оларды бірден жоймай, керісінше оларға дүниеде күш-қуат, байлық және мол ризық берді. Бұл — Алланың оларды біртіндеп сынауы, яғни оларға берілген игіліктер олардың азабын жақындата түсуі мүмкін еді. Бірақ олар бұл игіліктерді Алланың разылығының белгісі деп ойлап, бейқам қалды. Сондықтан Алла оларға: «Олар Алланың осылайша біртіндеп сынауынан қорықпай, сенімді болды ма?» — деп сұрақ қояды.

Алланың бұл біртіндеп сынауынан тек зиян шегушілер, яғни иманнан айырылып, ақыретте жоғалтушылар ғана бейқам болады. Ал шынайы мүміндер Алланың берген игіліктерін көргенде, оны Алланың сыйы деп біліп, шүкір етеді және Алланың азабынан қорқып, бейқам болмайды. Олар Алланың берген нығметтеріне мастанбай, керісінше оны сынақ деп түсінеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алланың берген игіліктері әрқашан Оның разылығының белгісі бола бермейді; кейде ол біртіндеп сынау болуы мүмкін. Сондықтан адам байлыққа, күшке немесе денсаулыққа мастанып, бейқам болмауы керек.
• Шынайы мүмін әрдайым Алланың азабынан қорқып, Оның берген нығметтеріне шүкір етеді. Бұл — иманның кемелдігінің белгісі.
• Алланың біртіндеп сынауынан тек зиян шегушілер ғана бейқам болады. Сондықтан әр адам өзін-өзі тексеріп, Алланың берген игіліктерін дұрыс пайдаланып жүргенін ойлауы керек.
• Бұл аят адамды Аллаға деген қорқыныш пен үміт арасында болуға шақырады. Ислам — бұл тепе-теңдік діні: Алланың рақымынан үміт ету және Оның азабынан қорқу.
• Алланың әділдігі мен хикметі шексіз. Ол кейде адамдарға мүмкіндік беріп, олардың шынайы бет-бейнесін анықтайды. Сондықтан әр адам өз өмірінде Алланың разылығын іздеп, шүкіршілік пен қорқынышпен өмір сүруі керек.