Аль-Муддассир сүрөсү — Аят 52

1. Сөздөрдүн мааниси:

• بَلْ (бал): "тескерисинче", "жок, андай эмес" деген мааниде — мурунку айтылган ойду четке кагып, жаңы ойду баштоо үчүн келет.
• يُرِيدُ (юриду): "каалайт", "каалап жатат" дегенди билдирет.
• كُلُّ امْرِئٍ (куллу имриин): "ар бир адам", "алардын ар бири" деген мааниде.
• صُحُفًا (сухуфан): "барактар", "жазуулар", "китепчелер" — көптүк түрүндө.
• مُنَشَّرَةً (мунашшаратан): "ачык жайылган", "ачылып коюлган", "эл көрө тургандай ачык" дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктердин (Ага шерик кошкондордун) ой-ниетин ачыктап берет. Алар пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) мындай деп айтышкан: "Эгер биз сени ээрчишибизди кааласаң, анда ар бирибиздин башыбызга Аллах тараптан ачык жазылган, сени ээрчишибиз керек деп буйруган барактар түшсүн". Башкача айтканда, алардын ар бири өзүнө жекече ачык жазылган китеп түшүшүн талап кылышкан.

Бирок бул алардын чындыкты издегендигинен эмес, тескерисинче, текебердигинен жана өжөрлүгүнөн улам айтылган талап болчу. Аларга пайгамбардын чындыгын далилдеген ачык-айкын белгилер, кереметтер жана Курандын өзү жетиштүү далил болуп турган. Бирок алар далилдин аздыгынан же алсыздыгынан ушундай талап кылышкан эмес — алар жөн гана текеберлик кылып, чындыкка моюн сунуудан баш тартышкан.

Алардын бул талабы акылга сыйбаган нерсе эле. Анткени Аллах Таала адамзатка бир пайгамбар аркылуу жалпы жол көрсөтүүнү ыраа көргөн. Ар бир адамга жеке китеп түшүрүү Аллахтын хикметинде жок нерсе. Мындан тышкары, алардын мындай талап кылуусу алардын акыретке ишенбегендигинин, кыямат күнүндөгү сурак-жооптон коркпогондугунун белгиси эле. Эгер алар акыретке чындап ишенишсе жана андагы жоопкерчиликтен коркушса, анда мындай жөнсүз талаптарды коймостон, чындыкка моюн сунушмак.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам — жалпы жол көрсөтүүчү дин. Аллах Таала адамдардын баарына бир пайгамбар жана бир китеп (Куран) аркылуу жол көрсөттү. Бул — ыймандын жалпылыгын жана биримдигин көрсөтөт. Ар бир адамга жеке китеп түшүрүлбөйт, анткени Курандын өзү адамзаттын баарына жеткиликтүү жана жеткиликтүү далил.
• Куран — эң чоң далил. Адамдарга Курандан да чоң, андан да ачык далил керек эмес. Курандын илимий, адабий, тарыхый жана рухий кереметтери анын Аллах тараптан экенин далилдейт. Ким чындап издесе, Курандын өзү ага жетиштүү жол көрсөтүүчү.
• Текеберлик — чындыкка тоскоол. Адамдар кээде чындыкты тануу үчүн ар кандай шылтоолорду ойлоп табышат. Бирок бул алардын ички текебердигинен жана моюн сунуудан качкандыгынан улам болот. Ыйманга келүү үчүн текеберликти таштап, чын ыкластан издеш керек.
• Акыретке ишенүү — жүрөктү ойготот. Акыреттеги жоопкерчиликти түшүнгөн адам жөнсүз талаптарды койбойт, тескерисинче, чындыкка моюн сунууга шашат. Акыретке ишенүү адамды акылдуулукка жана момундукка чакырат.
• Ислам — жеңил жана түшүнүктүү. Аллах Таала адамдарга түшүнүктүү, ачык жана жеңил жолду көрсөттү. Куранды окуп, анын маанисин түшүнүү аркылуу ар бир адам чындыкка жете алат. Бул — Аллахтын чоң ырайымы жана мээрими.