Qiyoma surasi — Oyat 19

So‘zlarning ma’nolari:

• Bayonahu: uning bayon qilinishi, tushuntirilishi va izohlab berilishi.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali oyatda Alloh taolo o‘z Payg‘ambariga (sollallohu alayhi va sallam) Qur’onni yod olishga shoshilmaslikni, balki vahiy kelayotganda jim bo‘lib, tinglashni buyuradi. Chunki Qur’onni jamlash, uni Payg‘ambar qalbiga joylash va o‘qishni o‘rgatish Allohning o‘z zimmasiga olgan ishidir. Keyin esa Alloh taolo: “So‘ngra uning bayonini (tushuntirishini) qilish ham albatta Bizning zimmamizdadir”, deydi. Ya’ni, Qur’ondagi halol va harom, va’d va va’id, pand-nasihat va hukmlarning barchasini bayon qilish, tushuntirish va izohlash ham Allohning o‘ziga xos ishidir. U o‘z kitobini Payg‘ambariga (sollallohu alayhi va sallam) nozil qilganidek, uning ma’nolarini ham o‘zi bayon qiladi. Bu esa Payg‘ambar (sollallohu alayhi va sallam)ning zimmasini yengillashtiradi va uning qalbiga taskin beradi. Alloh taolo Qur’onni jamlashni, o‘qishni va bayon qilishni o‘z zimmasiga olgani bilan, Payg‘ambarga (sollallohu alayhi va sallam) faqat tinglash va itoat qilishgina qoladi.

Foydalar:

• Ushbu oyat Allohning o‘z bandalariga bo‘lgan cheksiz rahmatini ko‘rsatadi: U o‘z kitobini nozil qilish bilan birga, uni saqlash, o‘qish va tushuntirishni ham o‘z zimmasiga olgan. Bu esa musulmonlarga Qur’onni o‘rganish va tushunish osonligini bildiradi.
• Qur’onning har bir harfi va ma’nosi Alloh tomonidan himoya qilinganligi, uning hech qachon o‘zgarishiga yo‘l qo‘yilmasligi islom dinining haqiqiyligini va abadiyligini tasdiqlaydi.
• Ushbu oyat ilm olishda odobni o‘rgatadi: o‘qituvchidan (vahiy farishtasidan) sabr bilan tinglash, shoshilmaslik va keyin tushunishga harakat qilish kerak. Bu ta’lim jarayonidagi muhim tamoyildir.
• Alloh taoloning “bayon” (tushuntirish) ni o‘z zimmasiga olishi, Qur’onning ma’nolarini tushunishda Payg‘ambar (sollallohu alayhi va sallam)ning hadislari va sunnatlariga murojaat qilish zarurligini ko‘rsatadi. Chunki Allohning bayoni Payg‘ambar orqali amalga oshgan.
• Musulmon kishi Qur’onni o‘qishda shoshilmasdan, uning ma’nolarini tafakkur qilib, o‘rganishga intilishi kerak. Chunki Alloh uni tushuntirishni va’da qilgan, ammo bu tushunish uchun insonning ham harakat qilishi lozim.