Qiyoma surasi — Oyat 20

Kalimalarning ma'nolari:

• Kallā: Yo'q, unday emas. Bu so'z inkor va rad etish ma'nosini bildiradi.
• Bal: Balki, aksincha. Oldingi gapni bekor qilib, yangi hukmni tasdiqlash uchun keladi.
• Tuhubbūnal-ājilah: Tez o'tuvchi dunyoni yaxshi ko'rasizlar. "Ājilah" so'zi tez keladigan, o'tkinchi narsa ma'nosini anglatadi va bu yerda dunyo hayoti nazarda tutilgan.

Tafsir:

Yo'q, ey mushriklar, sizlar da'vo qilayotganingizdek, qayta tirilish va jazolar bo'lmaydi, degan gap noto'g'ri. Sizlarning qayta tirilishni inkor etishingizning asl sababi bu masalani aqlan mumkin emas deb bilganingizdan emas, balki sizlar o'tkinchi dunyo hayotini juda yaxshi ko'rib, unga berilib ketganingizdandir. Sizlar tezda qo'lga kiritiladigan dunyo lazzatlari va matolarini oxiratning abadiy ne'matlaridan ustun qo'ydingiz. Holbuki, sizlarni avvaldan yo'qdan bor qilgan Zotning sizlarni qayta tiriltirishga qodir ekanini yaxshi bilasiz. Ammo dunyoga bo'lgan muhabbatingiz va oxiratni unutishingiz sizlarni haqni inkor etishga yetakladi. Sizlar o'limdan keyin qayta tirilishni rad etish bilan birga, o'sha kundagi hisob-kitobdan ham qochmoqchisizlar. Zero, qayta tirilishni inkor etgan kishi o'zini erkin his qilib, dunyoda xohlaganicha yashayveradi, deb o'ylaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga dunyo hayotiga berilib ketish va uni oxiratdan ustun qo'yish insonni haqiqatdan uzoqlashtiradigan eng katta to'siq ekanini o'rgatadi.
• Musulmon kishi dunyo ne'matlaridan bahramand bo'lishi joiz, ammo qalbida doimo oxiratni eslab yurishi va uni asosiy maqsad qilishi lozim.
• Qayta tirilishga ishonish insonni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi. Bu e'tiqod inson hayotini ma'no bilan to'ldiradi.
• Dunyoga muhabbat qo'yish insonning aql-idrokini xiralashtirib, haqiqatni ko'rishdan to'sadi. Shuning uchun mo'min kishi doimo o'z qalbini dunyo muhabbatidan tozalab turishi kerak.