Аль-Кияма сүресі — Аят 2

1. Сөздердің мағынасы:

• النَّفْسِ اللَّوَّامَةِ: өзін-өзі жазғырып, кінәлайтын жан. Яғни жақсылық жасауда кемшілік кетірсе де, жамандық жасап қойса да, іштей өзін сөгіп, өкініп, тәубеге келетін иманды жан.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ тағала осы аятта өзінің әл-Ләууама (өзін-кінәлаушы) жанмен ант ететінін білдіреді. Бұл — иманды, тақуа жан. Ол иесін парыздарды орындаудағы кемшілігі үшін де, жамандық істерге баруы үшін де жазғырып, кінәлап отырады. Мұндай жан үнемі өзін сұраққа тартып, жақсылыққа ұмтылып, жамандықтан қайта оралуға тырысады.

Алдыңғы аятта Аллаһ қиямет күнімен ант етті. Осы аятта тағы да өзін-кінәлаушы жанмен ант етеді. Осы екі ант арқылы адамдардың қайта тіріліп, есеп беру үшін Аллаһтың алдына тұратынын растайды. Яғни қиямет күні сөзсіз болады, адамдар қабірлерінен тіріліп, істеген істері үшін жауап береді.

Бұл жан — дүниеде өзін үнемі сынап, жақсылық жасауға тырысса да, кемшілік кетіргенде өкініп, тәубе ететін жан. Ол өзін-өзі кінәлаудан талмайды, өйткені ол Аллаһтың алдындағы жауапкершілігін сезінеді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Өзін-өзі сынау — иман белгісі: Өз ісін үнемі тексеріп, кемшілігін мойындап, түзетуге тырысу — нағыз мүміннің қасиеті. Бұл жанды тазартып, Аллаһқа жақындатады.
• Қиямет күніне сенім: Аллаһтың ант етуі — қияметтің сөзсіз болатынын білдіреді. Бұл адамды жауапкершілікке шақырып, жақсылыққа ұмтылдырады.
• Тәубеге келу мүмкіндігі: Өзін кінәлайтын жан әрдайым тәубе есігін ашық ұстайды. Бұл — Аллаһтың мейірімінің кеңдігін көрсетеді.
• Үміт пен қорқыныш тепе-теңдігі: Мүмін Аллаһтың рақымынан үміт ете отырып, жазасынан қорқады. Осы екеуі арасындағы тепе-теңдік оны тура жолда ұстайды.
• Ішкі тыныштық: Өзін-кінәлаушы жан өз қатесін түзетуге тырысады, сондықтан ол іштей тыныштық табады. Бұл — исламның адам жанын тәрбиелеудегі даналығы.