Qiyoma surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• Nafs – ruh, jon, insonning ichki olami.
• Lavvama – o'zini ayblovchi, o'zini tanqid qiluvchi, o'z nafsini yomon ishlardan qaytarib, yaxshilikka undovchi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda Qiyomat kuni va hisob-kitob bilan qasam ichib, so'ngra "nafsi lavvama" – o'zini ayblovchi nafs bilan qasam ichmoqda. Bu nafs – mo'min va taqvodor insonning nafsidir. U doimo o'z egasini yaxshilikka chaqiradi, gunoh va xatolardan qaytaradi. Agar inson biror yaxshi amalni qoldirsa yoki biror yomon ish qilib qo'ysa, bu nafs uni darhol ayblaydi, pushaymon qiladi va to'g'ri yo'lga qaytarishga intiladi. Bu nafs hatto yaxshilik qilganda ham o'zini kamchilikda ayblaydi: "Nega ko'proq qilmadim? Nega xolos deb qildim?" deb o'zini tanqid qiladi. Alloh taolo mana shu ulug' nafs bilan qasam ichib, insonlarning albatta qayta tiriltirilishini va qilgan amallariga yarasha jazolanib, mukofotlanishini ta'kidlamoqda.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'min insonning qalbida doimiy hisobdorlik tuyg'usini uyg'otadi. Har bir ishda o'zini tekshirib, xatolarini tuzatishga undaydi.
2. Nafsni ayblash – kamolot belgisi ekanini o'rgatadi. O'zini doim ayblab, kamchiliklarini tuzatib borish insonni Allohga yaqinlashtiradi.
3. Qiyomat kuni haqidagi qasam – bu kunga ishonch va tayyorgarlikni kuchaytiradi. Har bir amalimiz hisobga olinishini eslatib, yaxshi amallarga shoshilishga chorlaydi.
4. Islomda o'z-o'zini tanqid qilish va nafsni tarbiyalash – iymonning yuksak darajasi ekanini ko'rsatadi. Bu esa musulmonni doimiy kamolotga intilishga undaydi.