Аль-Инсан сүрөсү — Аят 28

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَسْرَهُمْ — алардын муундарын, дене мүчөлөрүн жана органдарын бири-бирине туташтырып бекемдөө, байлоо.
• بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ — аларды жок кылып, ордуна окшош башка адамдарды жаратуу.
• تَبْدِيلًا — алмаштыруу, орун которуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдарга Өзүнүн кудуретин жана бийлигин эскертип жатат. Ал айтат: «Биз аларды жараттык жана алардын дене түзүлүшүн бекем кылдык». Башкача айтканда, адам баласынын муундарын, сөөктөрүн, булчуңдарын жана органдарын бири-бирине туташтырып, аларды иштөөгө жарактуу кылып бекемдедик. Адам өз денесинин ушундай татаал жана шайкеш түзүлүшүнө көңүл бурса, муну жараткан Кудайдын кудурети чексиз экенин түшүнөт.

Андан соң Аллах: «Эгер кааласак, аларды жок кылып, ордуна аларга окшош башкаларды келтиребиз» — дейт. Бул аят адамдарга эскертүү берет: алардын жашоосу, күч-кубаттуулугу жана ден соолугу Аллахтын колунда. Ал каалаган убакта аларды жок кылып, ордуна жаңы муунду жарата алат. Бул Аллахтын кудуретинин чексиздигин жана Анын эркине эч нерсе каршы тура албастыгын көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудуретин таануу: Бул аят бизге Аллахтын жаратуучулук кудуретин эске салат. Ар бир адам өз денесинин түзүлүшүнө, муундарынын иштөөсүнө, органдарынын шайкештигине ой жүгүртсө, Аллахтын улуулугун жана даанышмандыгын терең түшүнөт. Бул ой жүгүртүү адамды Аллахка болгон ыраазычылыкка жана сүйүүгө жетелейт.
• Жашоонун баалуулугун түшүнүү: Аллах бизди жаратып, денебизди бекемдеп бергени — бул чоң жакшылык. Ошондуктан ар бир адам өз ден соолугун, күч-кубаттуулугун жана жашоосун Аллахтын ыраазычылыгы үчүн пайдаланышы керек. Бул аят адамды жакшылык иштерге, ибадаттарга жана адептүү жашоого үндөйт.
• Аллахтын эркине моюн сунуу: «Эгер кааласак, аларды алмаштырабыз» деген сөздөр адамдын алсыздыгын жана Аллахтын алдында кичине экенин көрсөтөт. Бул бизди текеберликтен, өзүнө жөөтүүчүлүктөн сактап, Аллахка моюн сунууга, Ага таянууга чакырат.
• Исламдын жөнөкөйлүгү жана тереңдиги: Бул аят көрсөткөндөй, Ислам дини адамды өзүнүн жаратылышын, дене түзүлүшүн ой жүгүртүүгө чакырат. Бул ой жүгүртүү аркылуу адам Аллахты тааныйт, Ага ыйман келтирет жана Анын буйруктарын аткарууга умтулат. Ислам — бул жөн гана ибадаттардын жыйындысы эмес, ал адамдын бүткүл жашоосун, ден соолугун, ой жүгүртүүсүн камтыган толук жашоо тартиби.
• Кыямат күнүн эстөө: Аллах адамдарды жок кылып, ордуна башкаларды жарата алат. Бул бизге өлүмдүн жана кыяматтын бар экенин эске салат. Ар бир жан өлүмдү татат жана Аллахтын алдында жооп берет. Бул ой бизди жакшылык иштерди кылууга, күнөөлөрдөн алыс болууга түрткү берет.

Ошентип, бул аят бизди Аллахтын кудуретин таанууга, Ага ыраазы болууга, жашообузду Анын ыраазычылыгы үчүн өткөрүүгө жана кыямат күнүнө даярданууга чакырат. Ислам дини адамды ушундай терең ой жүгүртүүгө жана жакшылыкка үндөйт.