Ан-Наба сүрөсү — Аят 40

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَنذَرْنَاكُمْ — силерди эскерттик, коркуттук.
• عَذَابًا قَرِيبًا — жакын азап. Бул жерде «жакын» деп айтылышы, ал сөзсүз келери жана эсеп-кысап күнүнүн убактысы жакын экенин билдирет.
• يَنظُرُ الْمَرْءُ — адам өзү көрөт, байкайт.
• مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ — колу менен алдын ала жиберген нерселери, б.а. дүйнөдө кылган жакшы-жаман иштери.
• يَا لَيْتَنِي — «эх, кана эле...», «тилек кылдым эле...» деген өкүнүч-арман билдирүүчү сөз.
• تُرَابًا — топурак.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала адамдарга кайрылып: «Биз силерди жакын азаптан эскерттик» — дейт. Бул азап — акырет азабы. Ал келечекте боло турган болсо да, сөзсүз келери белгилүү болгондуктан «жакын» деп аталган. Анткени Аллахтын убадасы кечиктирилбейт, жана ар бир келе жаткан нерсе жакын.

Ошол күнү ар бир адам өзүнүн дүйнөдө кылган иштерин — жакшылыктарын да, жамандыктарын да — көз алдынан өткөрүп, көрөт. Эч кимдин иши жашыруун калбайт, ар бир кичине жакшылык да, күнөө да алдына келип тизилет.

Ал эми каапыр адам ошол кезде кылган иштеринин жообун берип, тозок азабын көргөндө катуу өкүнүп: «Эх, кана эле мен топурак болуп калганымда!» — дейт. Бул анын азаптан кутулуу үчүн кылган арманы. Ал топурак болуп, эч кандай жоопкерчилик тартпай, эсеп-кысапка тартылбай калууну каалайт. Кээ бир түшүндүрмөлөрдө айтылгандай, ал кыяматта «топурак бол» деп буйрук берилген мал-жандыктар сыяктуу топурак болууну эңсейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыреттин жакындыгы: Бул аят бизге акырет күнү алыс эмес, тез келерин эскертет. Ошондуктан ар бир адам өз өмүрүн бекер өткөрбөй, жакшылыкка шашуусу керек.
• Иштердин эсеби: Ар бир адам кылган ишинин — кичине болсо да — жообун берери айтылат. Бул бизди жакшылык кылууга, жамандыктан кайра тартууга чакырат.
• Өкүнүчтүн пайдасыздыгы: Каапырдын «топурак болсом экен» деген арманы — өкүнүч пайда бербес убакта айтылат. Бул бизге дүйнөдө эле тообо кылып, жакшылыкка бет алуу зарылдыгын үйрөтөт.
• Ырайымдуулуктун мааниси: Аллах бизди эскертүү менен гана калбай, тообо кылууга, жакшылык кылууга мүмкүнчүлүк берет. Бул — Анын чоң ырайымы. Ошондуктан ыймандуу адам бул мүмкүнчүлүктү колдонуп, жакшылыкка умтулушу керек.
• Исламдын жеңилдиги: Ислам адамды үмүтсүздүккө түртпөйт, тескерисинче, ар дайым тообо жана жакшылык эшигин ачык калтырат. Бул аят ошол эшиктин бар экенин эскертип, адамды Аллахка кайтууга чакырат.