G'oshiya surasi — Oyat 22

Kalimalarning ma'nolari:

• Musaytir: ustidan hukmron bo'luvchi, majburlovchi, zo'rlik bilan biror narsaga undovchi degan ma'noni anglatadi.

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.)! Siz ularning ustidan hukmron emassizki, ularni iymonga majburlab, zo'rlab kiritasiz. Sizning vazifangiz faqatgina Allohning vahiy qilgan narsalarini yetkazish, ularni yaxshilikka chaqirish va nasihat qilishdir. Ularning iymon keltirishlari yoki keltirmasliklari sizning ixtiyoringizda emas. Siz ularni islomga kirishga majburlovchi hokim ham, ularning ustidan nazorat qiluvchi kuzatuvchi ham emassiz. Alloh taolo sizni faqatgina bashorat beruvchi va ogohlantiruvchi qilib yuborgan. Iymon keltirish yoki keltirmaslik esa ularning o'z ixtiyorlaridadir. Sizning vazifangiz — yetkazish, ularning vazifasi — qabul qilish yoki rad etish. Buning uchun ular qiyomat kuni hisob-kitob qilinadilar.

Foydalar:

• Bu oyatda da'vat qiluvchilar uchun katta saboq bor: insonlarni to'g'ri yo'lga chaqirishda majburlash emas, balki yumshoq muomala va go'zal nasihat asosiy vositadir.
• Payg'ambarimiz (s.a.v.)ning qalbiga taskin berilmoqda: agar insonlar iymon keltirmasalar, bu sizning vazifangizni bajarmaganligingizdan emas, balki ularning o'z tanlovlaridir.
• Islom dinida zo'rlov va majburlash yo'qligi, har bir insonning ixtiyoriy ravishda iymon keltirishi asosiy tamoyil ekanligi bayon qilinmoqda.
• Bu oyat musulmonlarga o'z yaqinlari va atrofdagilarni islomga da'vat qilishda sabr-toqatli bo'lishni, ularning iymon keltirishiga majburlash orqali emas, balki go'zal muomala va to'g'ri o'rnak orqali erishish mumkinligini o'rgatadi.
• Alloh taoloning hikmati shundaki, iymon sinovdir — agar hamma majburlab iymon keltirsa, sinov ma'nosini yo'qotgan bo'lardi.