سوره غاشیه — آیه 23

معانی کلمات:

• تَوَلَّىٰ: روی گرداندن از حق و ایمان، اعراض کردن.
• کَفَرَ: کفر ورزیدن، انکار کردن (خدا و رسول و قرآن را).

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در ادامه بیان وظیفه پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. خداوند متعال می‌فرماید: ای پیامبر، تو فقط یادآوری‌کننده‌ای و بر مردم مسلط نیستی که آنان را به ایمان مجبور کنی. اما کسی که از حق روی گرداند و به جای پذیرش دعوت تو، کفر ورزید و به آیات الهی پشت کرد، حساب او با خداست. چنین شخصی که با علم و آگاهی، راه کفر را برگزید و از هدایت اعراض نمود، خداوند او را به عذاب بزرگ و سختی در آتش دوزخ گرفتار خواهد کرد. این آیه نشان می‌دهد که پیامبر (ص) فقط مأمور به تبلیغ و انذار است و هدایت و پاداش و کیفر، تنها به دست خداوند متعال است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. رحمت و عدالت الهی: خداوند نه تنها رحیم است، بلکه عادل است. کسانی که پس از شنیدن حق، آگاهانه آن را رد کنند و بر کفر اصرار ورزند، سزاوار عذاب الهی هستند. این خود نشانه‌ای از عدل خداست که میان مؤمنان و کافران تفاوت قائل می‌شود.
2. مسئولیت انسان: انسان موجودی مختار است و در برابر انتخاب خود مسئول است. روی گرداندن از حق، نتیجه سوء انتخاب خود انسان است و نمی‌تواند کسی را مقصر بداند.
3. آرامش برای مؤمنان: این آیه به مؤمنان اطمینان می‌دهد که خداوند حامی و پاداش‌دهنده آنان است و کافران هرگز از کیفر الهی در امان نخواهند بود. پس مؤمنان باید با امید به عدل الهی، بر ایمان خود استوار بمانند.
4. اهمیت تذکر و موعظه: پیامبر (ص) و به تبع او مؤمنان، وظیفه دارند هدایت و تذکر را به مردم برسانند، اما نتیجه کار به دست خداست. این باعث می‌شود که دعوتگران به حق، نه مأیوس شوند و نه مغرور، بلکه تنها به وظیفه خود عمل کنند و نتیجه را به خدا واگذارند.