سوره توبه — آیه 110

معانی کلمات:

• بُنیان: بنا، ساختمان.
• ریبة: شک، تردید و نفاق.
• تَقَطَّعَ: از هم گسسته شود، پاره پاره گردد.

تفسیر آیه:

این بنایی که منافقان برای ضرر زدن به مسجد قبا ساختند، همواره مایهی شک و نفاقی است که در دلهایشان ریشه دوانده و از آن جدا نمیشود؛ مگر آنکه دلهایشان از هم بگسلد و از کار بیفتد، یعنی تا زمانی که بمیرند یا کشته شوند و یا چنان پشیمان و توبهکار شوند که دلهایشان از ترس پروردگار از هم بپاشد. خداوند به نیّتهای پنهان آنان کاملاً آگاه است و حکمت او اقتضا میکند که این بنا را ویران کند و آنان را رسوا سازد تا عبرت دیگران شوند.

فواید و پیامهای آیه:

1. پایداری نفاق در دل: تا زمانی که انسان توبه نکند، شک و نفاق در دل او باقی میماند و آرامش واقعی نصیب او نمیشود؛ پس باید برای پاکسازی دل از هرگونه شک و دورویی، به درگاه خداوند توبه کرد.
2. آگاهی کامل خداوند: خداوند از نیّتهای پنهان و نقشههای پلید انسانها آگاه است و هیچ کاری از دید او پنهان نمیماند؛ پس مؤمن باید همواره مراقب اعمال و نیّات خود باشد.
3. حکمت الهی در مجازات: هر حکم و اقدام خداوند، حتی ویران کردن بناها و رسوا کردن منافقان، بر اساس حکمت و مصلحت است و برای پاکسازی جامعهی اسلامی از فساد و نفاق صورت میگیرد.
4. عبرتآموزی: سرنوشت منافقان و بناهایشان درس عبرتی است برای همه که اگر اعمالشان بر پایهی اخلاص و ایمان نباشد، سرانجامی جز نابودی و پشیمانی نخواهد داشت.