سوره توبہ — آيت 110

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• لَا يَزَالُ: هميشه رهندو، ختم نه ٿيندو.
• بُنْيَانُهُمُ: سندن اڏاوت، يعني اها مسجد جيڪا منافقن ٻڌي هئي.
• رِيبَةً: شڪ، وسوسو ۽ نفاق.
• إِلَّا أَن تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ: سواءِ ان جي ته سندن دلون ٽڪر ٽڪر ٿي وڃن، يعني موت يا قتل سان.
• عَلِيمٌ: سڀ ڄاڻندڙ.
• حَكِيمٌ: حڪمت وارو.

2) تفسير:

منافقن جيڪا اڏاوت (مسجد ضرار) ٻڌي هئي، اها سندن دلين ۾ شڪ ۽ نفاق جو سبب بڻجي رهندي ۽ هميشه انهن جي دلين ۾ شڪ ۽ نفاق رهندو، جيستائين سندن دلون ٽڪر ٽڪر نه ٿي وڃن، يعني جيستائين اهي مري نه وڃن يا قتل نه ٿي وڃن. اهڙي طرح اهي پنهنجي نفاق ۽ شڪ کان ڪڏهن به نجات حاصل نه ڪري سگهندا. ۽ الله تعاليٰ سندن سڀني ڪمن ۽ نيتن کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي، ۽ پنهنجي حڪمن ۽ فيصلن ۾ حڪمت وارو آهي. هو ڄاڻي ٿو ته انهن منافقن جو مقصد ڇا هو، ۽ هو انهن جي عملن جو بهترين بدلو ڏيندڙ آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• نفاق جو انجام: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته نفاق ۽ ٻه رخي پاليسي انسان جي دل ۾ هميشه لاءِ بيماري بڻجي وڃي ٿي، جيستائين اهو انسان پنهنجي عملن تي توبهه نه ڪري.
• نيت جي اهميت: الله تعاليٰ هر انسان جي نيت ۽ دل جي حالت کي ڄاڻي ٿو، تنهنڪري اسان کي هميشه پنهنجي نيتن کي صاف رکڻ گهرجي.
• الله جي حڪمت: الله تعاليٰ جو هر فيصلو حڪمت تي ٻڌل آهي، ڀلي اسان کي ان جي حڪمت سمجهه ۾ نه اچي.
• توبهه جي دعوت: هي آيت اسان کي سڏي ٿي ته اسان پنهنجي دلين مان شڪ ۽ نفاق کي ڪڍي ڇڏيون ۽ خالص اسلام ۽ ايمان سان الله ڏانهن رجوع ڪريون.
• قرآن جي سچائي: قرآن مجيد هر دور ۾ انسان جي نفسيات کي بيان ڪري ٿو، جيڪو ان جي الهي هجڻ جو ثبوت آهي.