Tavba surasi — Oyat 110

Kalimalarning ma'nolari:

• Riba (ريبَة): shak-shubha, nifoq.
• Taqatta'a (تَقَطَّعَ): bo'linib, parchalanib ketmoq, uzilmoq.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo masjid-i ziron (zarar yetkazish uchun qurilgan masjid)ni qurgan munofiqlar haqida xabar bermoqda. Ularning qurgan binosi — bu masjid — ularning qalblarida doimiy shak-shubha va nifoq manbai bo'lib qoladi. Bu shubha va nifoq ularning qalblaridan o'lim yoki o'ldirilish vaqtigacha, hatto qalblari parchalanguncha ham ketmaydi. Ya'ni, ularning bu ishi ular uchun azob va pushaymonlik sababi bo'lib, qalblarida doimiy bezovtalik va xavotir keltirib chiqaradi.

Ular bu masjidni qurish orqali Payg'ambar alayhissalomning Qubodagi masjidiga zarar yetkazishni va musulmonlar orasiga fitna solishni niyat qilgan edilar. Payg'ambarimiz bu masjidni buzdirib tashlaganlarida ham, ularning qalblaridagi nifoq va shubha yanada kuchaydi. Chunki ularning niyatlari yomon edi va bu yomon niyat ularning qalblarida doimiy iz qoldirdi.

Alloh taolo ularning niyatlarini, qalblaridagi shubhalarini va qurilishdan ko'zlagan maqsadlarini to'liq biladi. U hikmat egasidir — har bir ishni o'z o'rnida, adolat bilan qiladi. U munofiqlarning bu hiylasini fosh qildi va ularning rejasini barbod etdi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Yaxshi niyat bilan qilingan ish — xayrli, yomon niyat bilan qilingan ish esa, qanchalik go'zal ko'rinmasin, oxir-oqibat egasiga zarar keltiradi. Munofiqlarning masjidi ham go'zal bino bo'lsa-da, ularning niyati yomon bo'lgani uchun bu ularga foyda bermadi.
2. Insonning qalbi amallarining ko'zgusidir. Yaxshi amallar qalbni yoritadi, yomon amallar esa qalbga shubha va bezovtalik soladi. Munofiqlarning qalblaridagi doimiy bezovtalik — ularning yomon amallarining natijasidir.
3. Alloh taolo har bir insonning ichki niyatini biladi. Hech kim Allohdan yashirinib qola olmaydi. Shuning uchun musulmon kishi amallarini faqat Alloh uchun qilishi va niyatini doimo to'g'rilab borishi lozim.
4. Allohning hikmati shundaki, U har bir ishni o'z vaqtida va o'z o'lchovi bilan qiladi. U munofiqlarning hiylasini fosh qilib, musulmonlarni ularning fitnasidan saqladi. Bu esa mo'minlar uchun katta ne'matdir.
5. Masjid va ibodat joylari Allohning uylaridir. Ularni buzish, ularga zarar yetkazish yoki ular orqali fitna chiqarish — og'ir gunohdir. Musulmonlar masjidlarni obod qilishlari va ularni faqat Allohga ibodat qilish uchun ishlatishlari kerak.