توبہ سۈرىسى — ئايەت 113

1) لۇغەتتىكى ئىزاھات:

• مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ھەرگىز مۇناسىۋەتلىك ئەمەس، مۇۋاپىق ئەمەس.
• يَسْتَغْفِرُوا: مەغپىرەت تىلەش، كەچۈرۈم سوراش.
• الْمُشْرِكِينَ: ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن كىشىلەر، مۇشرىكلار.
• أُولِي قُرْبَى: يېقىن تۇغقانلار، قېرىنداشلار.
• تَبَيَّنَ لَهُمْ: ئۇلارغا ئېنىق بولدى، ئاشكارا بولدى.
• أَصْحَابُ الْجَحِيمِ: دوزاخ ئەھلى، دوزاخقا كىرىدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە مۇھىم بىر ئەدەپ ۋە چەكلىمىنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرگەن مۇئمىنلەرگە شۇنى بىلدۈرىدۇكى، مۇشرىكلار ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەش ئۇلارغا ھەرگىز مۇناسىۋەتلىك ئەمەس. گەرچە ئۇ مۇشرىكلار ئۇلارنىڭ يېقىن تۇغقانلىرى، قېرىنداشلىرى ياكى ئاتا-ئانىلىرى بولسىمۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ كۇفرىدا ئۆلۈپ، دوزاخ ئەھلى بولۇپ قالغانلىقى ئېنىق بولغاندىن كېيىن، ئۇلار ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەش توغرا ئەمەس.

بۇنىڭ مەنىسى شۇكى، ئىسلامدا تۇغقاندارچىلىق ۋە يېقىنلىق مۇناسىۋىتى ئەڭ مۇھىم ئورۇندا تۇرسىمۇ، ئەمما ئىمان ۋە كۇفر مەسىلىسىدە بۇ مۇناسىۋەت ئاساس بولالمايدۇ. ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنى مەغپىرەت قىلمايدۇ، چۈنكى ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن ھالدا ئۆلۈپ كەتكەن. ئاللاھ تائالا مۇنداق دېگەن: «شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئۆزىگە شېرىك كەلتۈرۈلگەن گۇناھنى مەغپىرەت قىلمايدۇ» (نىسا سۈرىسى، 48-ئايەت). يەنە مۇنداق دېگەن: «كىمكى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرسە، ئاللاھ ئۇنىڭغا جەننەتنى ھارام قىلغان» (مائىدە سۈرىسى، 72-ئايەت).

بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىمان ۋە ئەقىدە مەسىلىسىدە ھېچقانداق تۇغقاندارچىلىق ياكى دۇنياۋى مۇناسىۋەت ئاساس بولالمايدۇ. ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن كىشىلەرنىڭ ئاخىرەتتىكى ئاقىۋىتى ئېنىق بولغاندىن كېيىن، ئۇلار ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەش مۇئمىنلەرگە مۇناسىۋەتلىك ئەمەس. بۇ ئايەت مۇئمىنلەرنىڭ ئەقىدىسىنى قوغداش، ئىسلامنىڭ ئاساسىي پرىنسىپلىرىنى چۈشىنىش ۋە ئاللاھنىڭ ھۆكۈملىرىگە بويسۇنۇش جەھەتتە مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.

ئەي مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئىسلام دىنى بىزنى ھەقىقەت ۋە ئادالەت ئاساسىدا ياشاشقا، ئاللاھنىڭ ھۆكۈملىرىگە قاتتىق ئەمەل قىلىشقا چاقىرىدۇ. بىز ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە مەغپىرىتىنى ئۈمىد قىلىش بىلەن بىرگە، ئۇنىڭ ھۆكۈملىرىگە بويسۇنۇشىمىز ۋە ئىسلامنىڭ ئاساسىي پرىنسىپلىرىنى قوغدىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىمان بىلەن ياشاشقا ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىشكە مۇۋەپپەق قىلغاي!