Sure Tevbe — Ayet 113

Kelime Anlamları:

• Yesteğfiru: Bağışlanma dilemek, mağfiret istemek.
• Müşrik: Allah’a ortak koşan, O’ndan başkasına ibadet eden kimse.
• Ulî kurbâ: Yakın akrabalar, soy bağı olanlar.
• Ashâbü’l-cahîm: Cehennem halkı, cehenneme girecek olanlar.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) ile müminlere hitaben, Allah’a ortak koşarak ölen kimseler için mağfiret dilemenin caiz olmadığını kesin bir dille ifade etmektedir. Bu hüküm, öyle yakın akraba olsalar dahi geçerlidir. Çünkü kişi, sevdiği ve yakınlık duyduğu kimseler için dua etmek ister; fakat burada iman ile küfür arasındaki sınır net bir şekilde çizilmiştir.

Âyetin indiği dönemde Müslümanlar, henüz iman etmemiş olan anne-babaları, kardeşleri ve diğer yakınları için Allah’tan bağışlanma dileme konusunda tereddüt yaşıyorlardı. Bu âyet, o tereddüdü ortadan kaldırmış ve şu gerçeği vurgulamıştır: Kişi, sevdiklerinin hidayete ermesi için dua edebilir, onların İslam’a girmesi için çaba gösterebilir. Ancak bir kimse, küfür üzere ölüp Allah’a ortak koşarak bu dünyadan ayrılmışsa, artık onun için mağfiret dilemek hem faydasız hem de yersizdir. Çünkü Allah Teâlâ, kendisine ortak koşanları bağışlamayacağını bildirmiştir. Bu, Allah’ın adaletinin ve hikmetinin bir gereğidir.

Bu hüküm, Müslümanlar için bir terbiye ve eğitim niteliği taşır. Mümin, Allah’ın emirlerine ve yasaklarına tam bir teslimiyetle bağlanmalı; duygusal yakınlıklar, akrabalık bağları veya dünyevi sevgiler, Allah’ın açık hükümlerinin önüne geçmemelidir. Sevgide ve buğzda ölçü, Allah’ın rızası olmalıdır. Bu, imanın olgunluğunun bir göstergesidir.

Ey iman eden kardeşim! Bu âyet bize ne kadar önemli bir ders vermektedir: Sen, henüz hayatta olan yakınların için dua et, onların hidayete ermesi için Allah’a yalvar. Onlara İslam’ı güzel bir şekilde anlat, örnek davranışlarınla onları etkile. Çünkü onlar hayatta oldukça ümit vardır. Ancak bir kimse, küfür üzere ölürse, artık onun için yapılabilecek hiçbir şey yoktur. O halde fırsat eldeyken, sevdiklerini imana ve salih amellere davet et. Onların dünyada iken hidayet bulmaları için gayret göster ki, ahirette pişmanlık duyanlardan olmayasın.