یونس سۈرىسى — ئايەت 100

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

— «وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ»: ھېچبىر كىشى ئۈچۈن مۇمكىن ئەمەس، ھېچبىر جان ئۈچۈن بولمايدۇ دېگەن مەنىدە.

— «إِذْنِ اللَّهِ»: ئاللاھنىڭ ئىزنى، يەنى ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە تەۋپىقى (ياردىمى).

— «الرِّجْسَ»: ئازاب، خارلىق ۋە رەزىللىك.

— «لَا يَعْقِلُونَ»: ئەقلىنى ئىشلەتمەيدىغانلار، ئاللاھنىڭ ئەمر-نەھىيىنى چۈشەنمەيدىغانلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇنداق خەۋەر بېرىدۇ: ھېچبىر كىشى ئۆز كۈچى ۋە ئۆز ئىرادىسى بىلەنلا ئىمان ئېيتالمايدۇ، بەلكى ئاللاھنىڭ ئىزنى ۋە تەۋپىقى بىلەنلا ئىمان ئېيتىدۇ. يەنى ئىمان دېگەن نەرسە ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە ياردىمىگە باغلىق بولۇپ، ئاللاھ كىمنىڭ قەلبىنى ئىمانغا ئاچسا، شۇ كىشى ئىمان ئېيتىدۇ. شۇڭا ئەي پەيغەمبەر، سىز ئۇلارنىڭ ئىمان ئېيتماسلىقى ئۈچۈن ئۆزىڭىزنى قاتتىق قىينىماڭ، ئۇلارنىڭ ئىشى ئاللاھقا تاپشۇرۇلغان.

ئاندىن ئاللاھ تائالا: ئەقلىنى ئىشلەتمەيدىغان، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ۋە پەيغەمبەرلىرىنىڭ دەۋىتى ئۈستىدە ئويلىنىپ چۈشەنمەيدىغان كىشىلەرگە ئازاب ۋە خارلىقنى قىلىدۇ، دەپ بىلدۈردى. بۇ يەردە «ئەقلىنى ئىشلەتمەيدىغانلار» دېگەنلەر ئاللاھنىڭ ئەمر-نەھىيىنى، ھۆججەت-پاكىتلىرىنى چۈشەنمەيدىغان، ئۇنىڭغا قۇلاق سالمايدىغان كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھىدايەت پەقەت ئاللاھنىڭ قولىدا، بىز ۋەز-نەسىھەت قىلىش ۋە ياخشىلىققا چاقىرىش ۋەزىپىمىزنى ئادا قىلىشىمىز كېرەك، ئەمما كىشىلەرنىڭ ئىمان ئېيتىشى ئاللاھنىڭ ئىرادىسىگە باغلىق. شۇڭا بىز ئاللاھقا يۆلەنمەيلى، ئۇنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىد ئۈزمەيلى، ئەقلىمىزنى ئىشلىتىپ، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئۈستىدە تەپەككۇر قىلىپ، ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەرگە ئىنتىلەيلى. ئاللاھ بىزنى ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان، ئۇنىڭ ئەمر-نەھىيىنى چۈشىنىدىغان ۋە ئىمان بىلەن ياشايدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.