یونس سۈرىسى — ئايەت 36

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• يَتَّبِعُ: ئەگىشىدۇ، بويسۇنىدۇ.
• ظَنًّا: گۇمان، خاتا ئىتىقاد، ئەمەلىي ئىلمىگە ئاساسلانمىغان پەرەز.
• لَا يُغْنِي: ئەسقاتمايدۇ، ئورنىنى تولدۇرالمايدۇ، پايدا بەرمەيدۇ.
• الْحَقِّ: ھەقىقەت، ئىلمىي ئاساس، روشەن دەلىل.
• عَلِيمٌ: ھەممىنى بىلگۈچى، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن ئەمەس.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ ھەقىقەتكە ئاساسلانمىغان ئىتىقادلىرىنى تەنقىد قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى بۇتلىرىنى ئاللاھقا شەرىك قىلىشتا ۋە ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنى ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرىدىغانلىقىغا ئىشىنىشتە پەقەت ئاتا-بوۋىلىرىدىن قالغان ئەنئەنىگە ۋە خاتا گۇمانغا ئەگىشىدۇ، ھەقىقىي ئىلمىي دەلىلگە ئەگەشمەيدۇ. ئۇلارنىڭ قوللىنىۋاتقان بۇ گۇمانى ھەقىقەتنىڭ ئورنىنى باسالمايدۇ، ھەقىقەتكە ئېرىشىشتە ھېچقانداق پايدا بەرمەيدۇ. چۈنكى گۇمان ئىلمىي ئاساسقا ئىگە ئەمەس، ئىنساننى ھەقىقەتكە يېتەكلىيەلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ قىلىۋاتقان بارلىق ئەمەللىرىنى، شۇنداقلا ئىتىقادلىرىنى ئەتراپلىق بىلىپ تۇرىدۇ، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ، ۋە ئۇلارغا قىلغان ئەمەللىرىگە قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىتىقاد ۋە ئەمەل ھەرگىز گۇمان ۋە خاتا پەرەزگە ئاساسلانماسلىقى كېرەك. ئىسلام دىنى بىزنى ھەقىقەتنى ئىزدەشكە، ئىلمىي دەلىل ۋە روشەن پاكىتلارغا تايىنىشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئادەمنىڭ قىلمىشىنى كۆزىتىپ تۇرىدۇ، شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ھەقىقەتنى ئىزدەپ، توغرا يولدا مېڭىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاتا-بوۋىلارنىڭ يولىنى سوراقسىز ئەگىشىش ئەمەس، بەلكى ھەقىقەتنى تەكشۈرۈپ، ئىلمىي ئاساستا ئىتىقاد قىلىش مۇھىم. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغانلاردىن قىلسۇن.