Sure Yûnus — Ayet 36

Kelime Anlamları:

• Zann (ظَنًّا): Kesin bilgiye dayanmayan, şüphe ve tahmin üzerine kurulu inanış.
• Hak (الْحَقّ): Kesin ve gerçek olan bilgi, doğru olan inanç.
• Yüğnî (يُغْنِي): Yerine geçmek, fayda vermek, bir şeyin ihtiyacını karşılamak.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, müşriklerin içinde bulunduğu durumu gözler önüne seriyor. Onların çoğu, putları Allah'a ortak koşarken ve bu putların kendilerini Allah'a yaklaştıracağını iddia ederken hiçbir kesin bilgiye, hiçbir sağlam delile dayanmıyorlar. Onların bu inanışları, sadece atalarından devraldıkları kör bir taklitten ve kuruntudan ibarettir. Yani sadece "zann"a, yani şüphe ve tahmine tabi oluyorlar.

Oysa zann, asla hakkın yerini tutamaz. Kesin bilgi olmadan, sadece tahminle bir inanç ortaya koymak, insanı gerçeğe ulaştırmaz. Bir insan, bir şeyin doğru olduğunu zannetmekle onu gerçekten bilmiş olmaz. Bu, karanlıkta el yordamıyla yürümeye benzer; insanı hedefe ulaştırmaz, aksine uçuruma sürükleyebilir. İşte müşriklerin durumu da tam olarak budur. Onlar, bu zanna dayalı inançlarıyla ne dünyada ne de ahirette kendilerine fayda sağlayacak bir hakikat elde edemezler.

Âyetin sonunda ise Yüce Allah, "Şüphesiz Allah, onların yaptıklarını hakkıyla bilendir" buyuruyor. Bu, hem bir tehdit hem de bir tesellidir. Bir tehdittir; çünkü Allah, onların bu batıl inançlarını ve yanlış yollarını bilmekte ve onları bu yaptıklarından dolayı sorgulayacaktır. Hiçbir şey O'ndan gizli değildir. Aynı zamanda müminler için bir tesellidir; çünkü Allah, hakikati inkâr edenlerin ve zanna tabi olanların hallerini bilir ve adaletiyle onlara hak ettikleri karşılığı verecektir.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize çok önemli bir ders vermektedir: İman ve inanç konularında asla zanna, tahmine ve kör taklide yer yoktur. İslam, akla ve kesin bilgiye dayanan bir dindir. Bizler, inandığımız her şeyin delilini Kur'an'dan ve sahih sünnetten almalıyız. Zira Allah Teâlâ, bizleri zanna tabi olanlardan değil, hakka tabi olanlardan eylesin. Unutmayalım ki, zannın peşinden gidenler dünyada da ahirette de hüsrana uğrayacaklardır. Rabbimiz ise her şeyi bilendir ve O'nun ilmi, bizleri doğru yola ileten en büyük rehberdir.