Йунус сүресі — Аят 36

1. Сөздердің мағынасы:

• ظَنًّا — болжам, күмән, нақты білімге негізделмеген ой.
• لَا يُغْنِي — пайда бермейді, орнын толтырмайды, алмастыра алмайды.
• الْحَقِّ — ақиқат, шынайы білім, хақ.
• عَلِيمٌ — бәрін білуші, ешнәрсе Одан жасырын емес.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала мушриктердің көпшілігінің сенімдерінің негізсіз екендігін баяндайды. Олар пұттарды құдай деп санап, олардың Аллаға жақындататынына сенді. Бірақ бұл сенімдері нақты дәлелге емес, тек болжамға, әдет-ғұрыпқа және ата-бабаларынан мирас болып қалған еліктеуге ғана негізделген еді. Олар шынайы білімге жүгінбей, күмән мен болжамның соңынан ерді.

Алла Тағала болжамның ақиқат орнын атқара алмайтынын, оның ақиқатқа ешбір пайдасы жоқ екенін хабарлайды. Болжам — білім емес, ол адамды шынайы хақиқатқа жеткізе алмайды. Күмән мен болжамға сүйену — адамды адасушылыққа ғана апарады.

Содан кейін Алла Тағала Өзінің толық білім иесі екенін, олардың не істеп жатқанын, қандай сенімдер мен әрекеттерді ұстанып жатқанын бәрін білетінін мәлімдейді. Бұл — олардың істеріне ескерту мен қорқытуды білдіреді. Олардың қылықтарының ешбірі Алланың білімінен тыс қалмайды және олар жауапқа тартылады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ислам діні адамды дәлелсіз, негізсіз болжамдарға емес, нақты білім мен ақиқатқа сүйенуге шақырады. Бұл — діннің парасаттылығы мен шынайылығын көрсетеді.
• Болжам мен күмәнге еріп кету адамды адасушылыққа апарады. Сондықтан әрбір мұсылман өз сенімін білімге негіздеуі керек.
• Алла Тағала біздің барлық істерімізді біледі. Бұл — жауапкершілікті сезінуге және жақсылыққа ұмтылуға тәрбиелейді.
• Ата-бабадан қалған әдет-ғұрыпқа соқыр еліктеу дұрыс емес. Әр адам өз сенімін ақыл мен дәлел арқылы тексеруі тиіс.
• Құран адамды шынайы білімге, ақиқатқа жетелейді. Бұл — адамзат үшін үлкен рақым және тура жолға бастаушы нұр.