سوره ہود — آيت 64

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• نَاقَةُ اللَّهِ: الله جي اُٺ، يعني اهو اُٺ جيڪو الله جي قدرت سان پيدا ٿيو ۽ الله طرفان نشاني طور مقرر ٿيل آهي.
• آيَةً: نشاني، دليل ۽ حجت.
• فَذَرُوهَا: پوءِ ان کي ڇڏي ڏيو، آزاد ڇڏيو.
• تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ: الله جي زمين ۾ چري.
• لَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ: ان کي ڪنهن به برائي يعني نقصان سان نه ڇُهو.
• عَذَابٌ قَرِيبٌ: ويجهو عذاب.

2) آيت جي تفسير:

۽ اي منهنجي قوم! هيءَ الله جي اُٺ اوھان لاءِ هڪ نشاني آهي، جيڪا منهنجي سچائي ۽ نبوت تي دليل آهي. پوءِ ان کي ڇڏي ڏيو ته الله جي زمين ۾ چري ۽ کائي، ان جو خرچ ۽ رزق اوھان تي ناهي، بلڪه الله ئي ان جو رزق ڏيندڙ آهي. ۽ ان کي ڪنهن به قسم جي نقصان يا مارڻ سان نه ڇُهو، ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن اوھان ان کي نقصان رسايو ته اوھان کي هڪ ويجهو عذاب پڪڙي ويندو، جيڪو ان جي مارڻ کان صرف ٽن ڏينهن جي فاصلي تي آهي. حضرت صالح عليه السلام جي قوم پنهنجي مطالب تي هٺ ڪندي پنهنجي نبي کان مطالبو ڪيو هو ته هڪ پٿر مان اُٺ ٻاهر ڪڍ، پوءِ الله تعاليٰ انهن جي مطالب تي اهو اُٺ پٿر مان پيدا ڪري ڏنو، جيڪو انهن لاءِ هڪ عظيم نشاني ۽ حجت هو. ان ڪري حضرت صالح عليه السلام پنهنجي قوم کي نصيحت ڪئي ته ان اُٺ کي آزاد ڇڏيو، ان کي نه مارو ۽ نه ان کي ڪو نقصان رسايو، ٻي صورت ۾ اوھان تي عذاب اچي ويندو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي سچائي لاءِ اهڙيون نشانيون ۽ معجزا ظاهر ڪري ٿو، جيڪي انسان جي عقل کي حيران ڪري ڇڏين ٿيون.
• الله جي زمين ۾ هر جيئري جو رزق الله ئي تي آهي، انسان کي گهرجي ته الله جي مخلوقات سان رحم ۽ نرمي جو برتاءُ ڪري.
• ڪنهن به نبي يا نيڪ شخص جي نشاني ۽ معجزي کي نقصان رسائڻ يا ان جو بي ادبي ڪرڻ سخت عذاب جو سبب بڻجي ٿو.
• الله تعاليٰ پنهنجي نافرمان قومن کي موقعو ۽ مهلت ڏئي ٿو، پر جڏهن عذاب اچي ٿو ته اهو ويجهو ۽ تڪڙو اچي ٿو.
• نبي جي نصيحت ۽ هدايت کي قبول ڪرڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آهي، ۽ ان کان منهن موڙڻ ۾ تباهي آهي.
• قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل تاريخي واقعا انسان لاءِ نصيحت ۽ عبرت جو سبب آهن، ته جيئن هو پنهنجي انجام تي غور ڪري ۽ الله جي اطاعت ڪري.