سوره ناس — آیه 4

معانی کلمات:

• وَسْوَاس: وسوسهکننده، کسی که سخن پنهانی و فریبنده در دل میاندازد.
• خَنَّاس: بسیار عقبنشیننده و پنهانشونده؛ کسی که هنگام ذکر خدا عقب میکشد و پنهان میشود.

تفسیر آیه:

این بخش از سورهی ناس، پناه بردن به پروردگار مردم را از شرّ موجودی پلید و خطرناک بیان میکند: «از شرّ وسوسهگری که بسیار پنهان میشود». منظور از «وسواس» در اینجا خودِ شیطان است که دائماً در دلهای انسانها وسوسه میاندازد و افکار زشت و ناپسند را در ذهنها تزریق میکند. امّا ویژگی بارز او که در این آیه به آن اشاره شده، «خنّاس» بودن اوست؛ یعنی او وقتی انسان غافل است و یاد خدا را فراموش کرده، به سراغش میآید و در گوش دلش نجوا میکند، اما به محض اینکه انسان به یاد خدا افتاد و ذکر او را بر زبان آورد، شیطان عقب میکشد، پنهان میشود و فرار میکند. این صفت نشان میدهد که سلاح مؤمن در برابر این دشمن خطرناک، یاد خدا و پناه بردن به اوست؛ چرا که شیطان در برابر ذکر خدا تاب مقاومت نمیآورد و عقبنشینی میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان در زندگی خود همواره در معرض وسوسههای پنهان و خطرناک شیطان قرار دارد و باید هوشیار باشد.
• ذکر خدا و پناه بردن به او، قویترین سپر در برابر وسوسههای شیطانی است.
• شیطان با وجود همهی تلاشهایش، در برابر یاد خدا ضعیف و ناتوان است و عقبنشینی میکند.
• این آیه به ما میآموزد که هرگاه وسوسهای در دل خود احساس کردیم، بلافاصله به خدا پناه ببریم و ذکر او را بر زبان جاری کنیم تا از شرّ آن در امان بمانیم.