سوره یوسف — آیه 41

معانی واژگان:

• یَا صَاحِبَیِ السِّجْنِ: ای دو همزندانِ من.
• رَبَّهُ: آقا و سرورش (منظور پادشاه است).
• فَیُصْلَبُ: بر دار آویخته میشود.
• قُضِیَ الْأَمْرُ: کار به پایان رسیده و حکم قطعی شده است.
• تَسْتَفْتِیَانِ: از من نظر و تفسیر میخواهید.

تفسیر آیه:

یوسفِ صدیق (علیه السلام) پس از شنیدن خوابهای دو جوانِ همزندانیِ خود، بدون هیچ پردهپوشی و با کمال صداقت، به تفسیر خوابشان پرداخت و خطاب به آن دو فرمود: ای دو رفیقِ زندان من! امّا یکی از شما دو نفر (آنکه در خواب دید که انگور میفشارد) از زندان رهایی مییابد و به خدمتِ پادشاه بازمیگردد و ساقیِ شرابِ او میشود. و امّا دیگری (آنکه در خواب دید که نان بر سر دارد و پرندگان از آن میخورند) به دار آویخته میشود و آنچنان بر دار میماند که پرندگان از سرِ او میخورند. سپس یوسف تأکید کرد: این حکمی است که قطعی و حتمی شده و آنچه دربارهاش از من پرسش کردید، به پایان رسیده و قابل تغییر نیست؛ پس این سرنوشتِ حتمی شماست، چه آن را باور کنید و چه نکنید.

فواید و پیامهای آیه:

1. صداقت در بیان حق: یوسف (علیه السلام) با وجود اینکه میتوانست با تعبیرِ خوشایند، دلِ هر دو زندانی را به دست آورد، اما حقیقت را بدون هیچ ملاحظهای بیان کرد. این به ما میآموزد که در بیان حق و حقیقت، نباید از واکنش دیگران هراس داشته باشیم و صداقت را فدای خوشایند دیگران کنیم.
2. تسلیم در برابر قضای الهی: سرنوشتِ انسانها به دست خداست و هیچ تلاشی نمیتواند تقدیرِ حتمی را تغییر دهد. این آیه به ما میآموزد که در برابر قضا و قدر الهی تسلیم باشیم و بدانیم که هرچه خداوند مقرر کند، واقع خواهد شد.
3. علم و دانش، ابزارِ خدمت به خلق: یوسف (علیه السلام) از دانشی که خداوند به او عطا کرده بود، برای راهنمایی و آگاهیبخشی به دیگران استفاده کرد، حتی در زندان. این نشان میدهد که علم واقعی، وسیلهای برای خدمت به بندگان خدا و هدایت آنان است، نه ابزاری برای تفاخر و برتریجویی.
4. آگاهی از پایانِ کارها: انسانِ مؤمن باید همواره به یاد داشته باشد که عاقبتِ کارها به دست خداست و هیچکس از سرنوشتِ خود گریزی ندارد. این آیه ما را به تفکر درباره پایانِ زندگی و آمادگی برای آن دعوت میکند.