Yusuf surasi — Oyat 78

Kalimalarning ma'nolari:

• الشَّيْخُ الْكَبِيرُ: yoshi juda ulg‘aygan, keksa odam.
• فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ: uning o‘rniga bizdan birini ushlab qol (garov yoki xizmatkor sifatida).
• مِنَ الْمُحْسِنِينَ: yaxshilik qiluvchilardan, marhamatli kishilardan.

Tafsir:

Yusuf alayhissalomning aka-ukalari, ukasi Binyaminni idish o‘g‘irlikda ayblanib qamalganini ko‘rgach, uning keksa otasi haqida o‘ylab, Yusufga iltijo qilib dedilar: "Ey aziz (hukmdor)! Uning otasi juda keksa, yoshi ulg‘aygan chol. U bu o‘g‘lini juda yaxshi ko‘radi va undan ayriliq unga og‘ir bo‘ladi. Shuning uchun uning o‘rniga bizdan birini ushlab qol, garov qilib ol. Biz seni yaxshilik qiluvchi, odamlarga marhamatli zot ekaningni ko‘rib turibmiz. Bizga ham yaxshilik qil, bu keksa otaning yuragini og‘ritma."

Ular bu so‘zlar bilan Yusufning rahm-shafqatiga ta’sir o‘tkazishni, uning yaxshi xulqini eslatib, Binyaminni ozod qilishni so‘rashdi. Ular o‘zlarining gunohlarini unutib, endi otalarining dardini o‘ylab, uning o‘rniga o‘zlarini qurbon qilishga tayyor ekanliklarini bildirishdi.

Foydalar:

• Bu oyatda ota-onaga, ayniqsa keksa yoshdagi ota-onalarga mehr-muruvvat ko‘rsatish, ularning qalbiga ozor yetkazmaslikka harakat qilish islomning oliy axloqiy qadriyatlaridan ekani ko‘rsatilgan.
• Yaxshilik va marhamatli bo‘lish — insonlarning qalbiga yo‘l topishning eng samarali vositasidir. Yusufning aka-ukalari uning yaxshiligini tilga olib, undan yaxshilik kutishgani buning dalilidir.
• Inson qiyin vaziyatda ham o‘zaro yordam va fidoyilikni unutmasligi, birodarlik rishtalarini mustahkamlashi lozim. Ular bir-birini qurbon qilishga tayyor ekanliklarini bildirishdi — bu birodarlik va o‘zaro hamjihatlikning ifodasidir.
• Bu oyatda, shuningdek, hukmdor va kuchli kishilarning rahm-shafqatli bo‘lishi, zaif va muhtojlarga yaxshilik qilishi islomiy boshqaruvning muhim tamoyili ekani ta’kidlanadi.