Ар-Рад сүрәсе — Аять 19

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَفَمَن يَعْلَمُ – белүче кеше...
• الْحَقُ – хак, дөрес, шиксез хакыйкать.
• أَعْمَىٰ – сукыр, хакыйкатьне күрмәүче, күңел сукыры.
• يَتَذَكَّرُ – гыйбрәт ала, вәгазьләнә, аңлый.
• أُولُو الْأَلْبَابِ – аң-фикер ияләре, саф акыллы кешеләр.

Аять тәфсире:

Әйә Раббыңнан сиңа иңдерелгән нәрсәнең хак икәнлеген белеп, аңа ышанып, гамәл кылган кеше, хакыйкатьтән сукыр булган, аны күрмәгән һәм кабул итмәгән кеше белән бертигез була аламы? Әлбәттә, юк! Алар бер-берсенә тиң түгел. Чөнки белүче кеше – иман юлында, ә сукыр кеше – адашу һәм инкяр юлында.

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә Пәйгамбәребезгә (с.г.в.) иңдерелгән Коръәннең хак икәнлегенә ышанган мөэминнәр белән, аны инкяр итүче кәферләрне чагыштыра. Белүче кеше – ул хакны кабул итә, аның буенча яши, ә сукыр кеше – хакны күрми, аңа каршы чыга.

Шуннан соң Аллаһы Тәгалә: «Чынлыкта, гыйбрәт алып, вәгазьләнүчеләр – бары тик саф акыл ияләре генә», – дип әйтә. Ягъни аңлы, фикерле, акыллы кешеләр генә бу аятьләрдән гыйбрәт алып, иманга киләләр һәм Раббыларына итагать итәләр. Алар үз акылларын дөрес кулланып, хак белән батылны аера беләләр.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Гыйлем һәм наданлык бертигез түгел – белүче кеше белән белмәүче кеше арасында зур аерма бар. Гыйлем – иманга илтүче юл.
2. Кеше акылын дөрес кулланса, ул, әлбәттә, Аллаһының аятьләрендәге хакны таныр һәм кабул итәр.
3. Коръән – хак, ул Аллаһы тарафыннан иңдерелгән, һәм аңа ышану – кешенең иң зур бәхете.
4. Акыллы кеше – ул дөнья һәм ахирәт файдасын аера белүче, вәгазьләрдән гыйбрәт алучы кеше.
5. Имансызлык – күңел сукырлыгы, ул кешене хакыйкатьтән читләштерә һәм адашуга төшерә.