سوره رعد — آیه 42

### معانی واژگان

• مکر: به معنای نیرنگ و چارهاندیشی پنهانی برای رساندن آسیب به دیگری، به گونهای که او متوجه نشود.
• عقبی الدار: سرانجام و فرجام سرای آخرت.

### تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه، پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) و مؤمنان را تسلیت میگوید و آنان را از نیرنگهای دشمنان آگاه میسازد. پیش از این نیز امتهای گذشته علیه پیامبران خود نیرنگها و توطئهها چیدند و نقشههای پنهانی کشیدند تا دعوت حق را خاموش کنند، اما هیچیک از این تدبیرها سودی نداشت؛ زیرا همهی مکرها و چارهاندیشیها در دست قدرت خداوند است و اوست که نقشههای آنان را باطل میکند و آن را به خودشان بازمیگرداند و سرانجام، مکرکنندگان را به خواری و ندامت میکشاند.

خداوند به تمام کارهایی که هر انسانی انجام میدهد — چه نیک و چه بد — آگاه است و هیچ چیز از علم او پنهان نمیماند. او بر اساس همین علم، هر کس را به سزای کردارش میرساند.

سپس خداوند به کافران هشدار میدهد که بهزودی — هنگام ورود به قیامت — خواهند دانست که سرانجام نیکوی آن سرای جاودان از آنِ کیست. آن روز روشن خواهد شد که عاقبت پسندیده و بهشت، از آنِ پیروان پیامبران و مؤمنان است و دوزخ و عذاب، سهم کافران و مکرکنندگان.

### فواید و پیامهای آیه

1. پناه بردن به خدا در برابر توطئهها: مؤمن باید در برابر نیرنگهای دشمنان، به خدا توکل کند و بداند که هیچ نقشهای خارج از اراده و قدرت او نیست؛ پس آرامش دل در سایهی ایمان به تدبیر الهی است.
2. علم فراگیر خداوند: آگاهی از اینکه خداوند بر تمام کردارهای ما آگاه است، انسان را به مراقبت از اعمال و پرهیز از گناه وا میدارد و او را به انجام کارهای نیک ترغیب میکند.
3. امید به پیروزی نهایی حق: این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که هرچند در دنیا سختیها و دسیسهها باشد، اما سرانجام نیک از آنِ پرهیزکاران است و باطل هرگز پایدار نخواهد ماند.
4. هشدار به ظالمان و کافران: تهدید خداوند به کافران، نشانهی عدالت اوست؛ او هیچ ظلمی را بیپاسخ نمیگذارد و روزی خواهد آمد که حقیقت برای همه آشکار شود و هر کس نتیجهی انتخاب خود را ببیند.