Аль-Хиджр сүрөсү — Аят 76

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• وَإِنَّهَا — «жана ал»: бул жерде Лут коомунун шаарлары (Содом менен Гоморра) тууралуу айтылып жатат.
• لَبِسَبِيلٍ — «чындыгында жолдун үстүндө»: «سبيل» сөзү жол, өтмө жол дегенди билдирет.
• مُقِيمٍ — «туруктуу, дайыма бар болгон»: убакыт өтсө да жок болуп кетпеген, азыркыга чейин сакталып турган деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Лут коомунун (аларга каршы келген каапыр элдин) жок кылынган шаарларынын урандылары жөнүндө айтып жатат. Ал шаарлардын орду белгилүү бир жолдун боюнда, тактап айтканда, адамдар көп жүргөн соода жолунун үстүндө жайгашкан. Бул жол жөнөкөй эле жол эмес, ал дайыма бар болуп турган, эч качан жок болуп кетпеген, азыркыга чейин сакталып келген туруктуу жол. Меккеликтердин адамдары Шамга (Сирия тарапка) сапар тартканда ушул жол менен өтүшчү жана ал жерде Лут коомунун талкаланган шаарларынын изин, урандыларын өз көздөрү менен көрүшчү. Ошондуктан бул аят аларга, ошондой эле бардык кийинки муундарга эскертүү болуп, мындай ачык белгилерди көрүп туруп, алардан сабак алууга, каапырлыктан жана бузукулуктан алыс болууга чакырат. Аллах Таала мурунку каапыр элдерди кандай кыйратып салганын көрүп, акыл-эсин иштетип, туура жолго түшкөндөр үчүн бул окуялар чоң насаат жана эскертүү болуп саналат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Тарыхый эскертүүлөр — Аллахтын аяттары: Аллах Таала мурунку каапыр элдердин издерин жер бетинде калтырып койгон. Бул белгилер адам баласына акыйкатты эскертип, туура жолго баштоо үчүн кызмат кылат. Ар бир адам бул белгилерди көрүп, ой жүгүртүп, сабак алышы керек.
• Аллахтын кудурети жана адилеттиги: Лут коомунун кыйратылышы Аллахтын кудуретинин жана адилеттигинин ачык далили. Аллах Таала бузукулукту жана каапырлыкты эч качан жазасыз калтырбайт. Бул ой аркылуу адам өзүнүн жүрүм-турумун оңдоп, жакшылыкка умтулушу керек.
• Сабыр жана ыймандуулук: Лут пайгамбар (алайхис-салам) өз элинин бузукулугуна карабастан, Аллахтын буйруктарын аткарып, сабыр кылган. Бул бизге кыйынчылыктарга карабастан ыймандуу бойдон калуунун маанилүүлүгүн үйрөтөт.
• Курандын чындыгы: Бул окуя Куранда ачык-айкын баяндалып, анын чындыгы тарыхый далилдер менен бекемделген. Бул Курандын Аллах тарабынан түшүрүлгөн ыйык китеп экенин дагы бир жолу ырастайт. Куранды окуп, анын маанисин түшүнүү аркылуу адам Аллахка жакындашат.
• Насаат алууга чакырык: Бул аят бизди өткөн окуялардан сабак алууга, жакшылыкты тандап, жамандыктан алыс болууга чакырат. Ислам дини адамды дайыма ой жүгүртүүгө, акыл-эсин иштетүүгө жана туура жолду тандоого үндөйт. Ошондуктан бул аят аркылуу ар бир адам өз жашоосунда туура чечим кабыл алып, Аллахтын ыраазылыгына жетүүгө умтулушу керек.