Nahl Suresi — Ayet 90

Kelime Anlamları:

• Adl (العدل): Hakkaniyet, doğruluk, her hak sahibine hakkını vermek, Allah'a ortak koşmadan O'nu birlemek ve kullar arasında tarafsız olmak.
• İhsan (الإحسان): Farzları eksiksiz yerine getirmek, ayrıca gönüllü olarak iyilik yapmak, affetmek ve güzel davranışlarda bulunmak.
• İta-i zi'l-kurba (إيتاء ذي القربى): Akrabalara, ihtiyaçları ölçüsünde yardım etmek, sıla-i rahimde bulunmak.
• Fahşa (الفحشاء): Söz ve davranışlarda aşırı çirkinlik, zina gibi büyük günahlar.
• Münker (المنكر): Şeriatın ve akl-ı selimin reddettiği, dinen yasaklanan her türlü kötülük ve günah.
• Bağy (البغي): İnsanlara zulmetmek, haddi aşmak, büyüklenmek ve haksızlık yapmak.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, Kur'an-ı Kerim'in en kapsamlı ahlak ve hukuk düsturlarından birini içermektedir. Yüce Allah, kullarına üç önemli emir ve üç önemli yasak bildirerek, onları hem dünya hem de ahiret saadetine ulaştıracak yolun haritasını çizmektedir.

Emredilenler:

1. Adalet: Allah Teâlâ, öncelikle kendisine karşı adaleti emreder; bu, O'nu birlemek, O'na hiçbir şeyi ortak koşmamaktır. Kullar arasında adalet ise, herkese hakkını vermek, kimseyi kayırmamak, hüküm verirken doğruluktan ayrılmamaktır. Adalet, toplumların ayakta durduğu temel direktir.
2. İhsan: Adaletin bir üst basamağıdır. Adalet, hakkı teslim etmek iken; ihsan, hak edilmese dahi güzellikle muamele etmek, affetmek, gönüllü olarak iyilik yapmak ve ibadetleri en güzel şekilde, sanki Allah'ı görüyormuşçasına yerine getirmektir.
3. Akrabaya Yardım (Sıla-i Rahim): Aile bağlarını güçlendirmek, akrabaların ihtiyaçlarını karşılamak ve onlarla iyi ilişkiler sürdürmek emredilmiştir. Bu, toplumun temel taşı olan aile kurumunun ayakta kalmasını sağlar.

Yasaklananlar:

1. Fahşa: Zina, iffetsizlik ve her türlü ahlaksız söz ve davranışlardır. Bunlar hem bireyin hem de toplumun manevi yapısını tahrip eder.
2. Münker: Dinin reddettiği, akıl ve vicdanın çirkin gördüğü her türlü kötülük, günah ve haramdır. Bu, kişiyi Allah'ın rızasından uzaklaştıran her şeyi kapsar.
3. Bağy: İnsanlara zulmetmek, onların haklarına tecavüz etmek, büyüklenmek ve haddi aşmaktır. Bu, toplumsal huzuru bozan ve adaleti ortadan kaldıran en büyük hastalıklardandır.

Öğüt ve Hatırlatma:

Allah Teâlâ bu emir ve yasaklarıyla kullarına öğüt vermektedir. "Umulur ki düşünüp öğüt alırsınız" buyurarak, bu ilahi talimatların insanın yararına olduğunu, bunlara uyanın hem dünyada huzur bulacağını hem de ahirette kurtuluşa ereceğini hatırlatmaktadır. Bu ayet, Müslüman'ın hayatını şekillendiren en kapsamlı ahlak anayasasıdır. Bu emirlere uyan kişi, hem Allah katında değerli olur hem de insanlar arasında sevilen, güvenilen bir konuma yükselir. Unutmayalım ki adalet, ihsan ve akraba sevgisi; cennetin anahtarları, kötülüklerden sakınmak ise kurtuluşun reçetesidir. Bu ilahi öğütlere sımsıkı sarılanlar, dünya ve ahiret saadetine erişirler.