Isro surasi — Oyat 83

Kalimalarning ma'nolari:

• أَعْرَضَ — yuz o'girdi, orqasiga qarab ketdi.
• وَنَأَى بِجَانِبِهِ — o'z tomoni bilan uzoqlashdi, ya'ni kibr va takabburlik bilan yuz o'girib, o'zini chetga oldi.
• مَسَّهُ الشَّرُّ — unga yomonlik, qiyinchilik, kasallik yoki faqirlik yetdi.
• يَئُوسًا — umidsiz, rahmatdan qat'iy uzilgan, noumid bo'lgan kishi.

Tafsir:

Alloh taolo insonga mol-mulk, sog'liq, farovonlik va boshqa ne'matlarni ato etsa, u shukr qilish o'rniga yuz o'giradi va o'zini kibr bilan olib, Allohning toat-u ibodatidan uzoqlashadi. Go'yo u o'zini hech kimga muhtoj emasdek, o'z kuchi va qudrati bilan hamma narsaga erishgan deb hisoblaydi. Ammo unga biror yomonlik — faqirlik, kasallik yoki boshqa bir balo yetib qolsa, darhol umidsizlikka tushib, Allohning rahmatidan noumid bo'ladi. U o'zining ojizligini unutib, ne'mat vaqtida kibr qilgani kabi, musibat vaqtida ham sabr o'rniga yig'ilish va umidsizlikni tanlaydi. Faqat Allohning o'zi panoh bergan bandalargina har ikki holatda ham — ham ne'matda shukr qiladi, ham musibatda sabr qiladi va Allohning rahmatidan umid uzmaydi.

Foydalar:

1. Inson tabiatining ojizligi: u ne'matda kibrga, musibatda umidsizlikka beriladi. Bu uning zaifligini ko'rsatadi va Allohga doimiy ehtiyojini eslatadi.
2. Musulmon kishi har ikki holatda ham — boylikda ham, kambag'allikda ham — Allohga shukr qilish va sabr qilish bilan bezanishi lozim. Ne'matda shukr, musibatda sabr — mo'minning belgisi.
3. Ushbu oyat insonni takabburlikdan qaytaradi va Allohning rahmatidan umid uzmaslikka chorlaydi. Chunki Allohning rahmati kengdir va U bandasining duosini eshitadi.
4. Islom dini insonni har qanday holatda ham muvozanatli bo'lishga o'rgatadi: na ne'matda haddan oshish, na musibatda umidsizlikka tushish. Bu esa inson qalbining tinchligi va ruhiy barqarorligini ta'minlaydi.