Isro surasi — Oyat 97

Kalimalarning ma'nolari:

• خَبَتْ (khabat): olovning o'chishi, alangasi so'nishi, tinishi.
• سَعِيرًا (sa'iran): qattiq alangalangan, qizib yongan olov, do'zax olovi.

Tafsir:

Alloh taolo kimni hidoyatga yo'llasа, o'sha haqiqiy hidoyat topuvchidir. Unga boshqa hech kim hidoyat bera olmaydi. Kimni esa Alloh yo'ldan ozdirsa, ey Muhammad, sen ular uchun Undan boshqa yordam beradigan, ularni haqqa yetaklaydigan yoki ulardan zararni qaytaradigan biron-bir do'st topa olmaysan. Chunki hidoyat ham, zalolat ham butunlay Allohning irodasi va hukmi bilandir.

Qiyomat kuni esa mana shu zalolatga ketganlarni Biz yuzlari bilan sudrab, yuzlari ustiga yiqitgan holda to'playmiz. Ular o'sha kuni ko'r, soqov va kar bo'lib keladilar — ko'zlari bilan foydali narsalarni ko'ra olmaydilar, tillari bilan haqli so'z aytolmaydilar, quloqlari bilan yaxshi narsalarni eshitolmaydilar. Ularning boradigan joyi, makoni — jahannamdir. Har safar uning olovi o'chib, alangasi so'nib qolsa, Biz ular uchun uni yana ham qizdirib, alangasini kuchaytiramiz. Ya'ni, ularning azobi hech qachon yengillashmaydi, aksincha tobora kuchayib boraveradi.

Foydalar:

1. Hidoyat va zalolat butunlay Allohning qo'lidadir. Shuning uchun bandaga yarashadigan ish — doimo Allohdan hidoyat so'rash va Unga iltijo qilishdir.
2. Alloh kimni yo'ldan ozdirsa, unga hech kim yordam bera olmaydi. Bu esa insonni faqat Allohga suyanishga, Undan boshqadan umid uzishga o'rgatadi.
3. Qiyomat kuni zalolatdagilar ko'r, soqov va kar holda tiriltiriladilar. Bu ularning dunyoda haqni ko'rmaganliklari, haqni gapirmaganliklari va haqni eshitmaganliklarining oqibatidir. Demak, inson bu uch ne'matni — ko'z, til va quloqni Alloh rozi bo'ladigan ishlarda ishlatishi kerak.
4. Do'zax azobi abadiy va tobora kuchayib boruvchidir. Bu esa gunohkorlarni tavba qilishga, Allohning rahmatidan umid uzmagan holda Unga qaytishga chorlaydi.
5. Allohning adolati mukammaldir — har bir inson o'zi qilgan amaliga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Bu haqiqat insonni yaxshi amallarga undaydi va yomon ishlardan qaytaradi.